Yubatse Ingoro y’Imana i Yeruzalemu, ikaba ari imwe mu nyubako z’igitangaza zigeze kubaho.
Yubatse Ingoro y’Imana i Yeruzalemu, ikaba ari imwe mu nyubako z’igitangaza zigeze kubaho.
Salomo (cyangwa Salomon, mu giswahili: Sulemani, mu Gifaransa: Salomon, mu kisilamu: Sulayman) ni umwe mu bantu bakomeye kandi b’igitangaza bavugwa mu byanditswe bitagatifu. Ni umwami wigaragaje mu mateka y’iyobokamana n’umuco nk’umuyobozi w’ubwenge buhanitse, ubukire budasanzwe, n’umwuka w’icyubahiro n’iyubahirizwa ry’amategeko y’Imana.
Izina n’inkomoko
Salomo ni umuhungu wa Dawidi (David) na Batsheba.
Yabaye umwami wa gatatu wa Isirayeli, nyuma ya Sawuli na se Dawidi.
Izina rye “Salomo” risobanura “Amahoro” (mu giheburayo: Shlomo), kuko yagize igihe cy’ubwami kirangwa n’ituze, amahoro n’iterambere.
Salomo mu Byanditswe Byera (Bibiliya)
Ubwami bwe (1 Abami 1–11)
Yimitswe afite imyaka y’ubuto, ariko yagaragaje ubushishozi budasanzwe.
Mu gusenga kwe kwa mbere, ntiyasabye ubutunzi cyangwa intsinzi ku banzi, ahubwo yasabye Imana:
“Ujye umpa umutima wumvira, wumva abantu, ushobora gutandukanya icyiza n’ikibi.”
(1 Abami 3:9)
Imana yaramwemereye: imuha ubwenge burenze ubw’abantu bose, iramwongerera n’ibyo atasabye: ubutunzi n’icyubahiro.
Ubwenge bwa Salomo
Yaciriye imanza zikomeye abantu benshi, harimo nk’inkuru y’abagore babiri baburanaga umwana umwe.
Yagaragaje ubwenge bwo kumenya ukuri binyuze mu kugerageza amarangamutima yabo.
Yanditse ibitabo bikomeye:
Imigani (Proverbes)
Umubwiriza (Ecclesiastes)
Indirimbo za Salomo (Cantique des Cantiques)
Ibyo bitabo birimo ubuzima bw’umuntu, ubuhanga, icyubahiro cy’Imana n’imibanire.
Ingoro y’Imana (Temple de Salomon)
Yubatse Ingoro y’Imana i Yeruzalemu, ikaba ari imwe mu nyubako z’igitangaza zigeze kubaho.
Ingoro yari ifite uburanga, ubutunzi n’ubwiza birenze urugero: zahabu, ibyuma by’agaciro, amabuye arimbishije, n’imbaho z’inkomezi.
Ingoro ya Salomo yabaye ikirango cy’isezerano hagati y’Imana n’Isirayeli.
Ubwami bwa Salomo
Yategetse igihugu cya Isirayeli kigari, gifite ituze n’amahoro, agakoresha ubucuruzi bwo ku rwego mpuzamahanga.
Yagiranye umubano wa dipolomasi n’abandi bami, ndetse arongora abagore benshi baturutse mu mahanga.
iherezo rye
N’ubwo yari afite ubwenge n’ubutumwa bw’Imana:
Yaje guca ku mategeko y’Imana, yiyegurira imico n’imyemerere y’abagore be b’amahanga, ajya mu gusenga ibigirwamana.
Imana yaramuhannye, imuha ko nyuma y’ubwami bwe, ubwami bw’Isirayeli buzacikamo ibice.
Salomo mu idini ya Islam (Sulayman)
Korowani ivuga Sulayman nk’intumwa y’Imana n’umwami w’ubwenge.
Yari afite ubushobozi bwo kuganira n’inyamaswa n’ibiremwa byo mu mwuka (jinn).
Yayoboye igihugu gifite ubutabera, agakoresha ubukorikori buhambaye: yubatse ingoro zikomeye, ahangana n’ababisha, ariko ntiyacogora mu kwimakaza ubutungane bw’Imana.
Icyo Salomo yasize ku mateka y’abantu
- Ubwenge si igikorwa, ni isengesho.
Ubwenge bwatangiriye ku gusaba Imana umutima wumvira, si ku mashuri cyangwa ku bumenyi busanzwe.
- Ubuyobozi bwiza busaba kumvira Imana.
Salomo yari umwami w’ubwenge, ariko igihe yarenze ku mategeko y’Imana, ubutegetsi bwe bwarasenyutse.
- Imibereho myiza n’iterambere by’ukuri bisaba indangagaciro
Ubukire n’iterambere bya Salomo byari bihambaye, ariko Imana yagaragaje ko indangagaciro n’ukwemera biruta byose.
Salomo n’Umugore w’i Saba: Ihuriro ry’Ubwenge n’Umugisha
Umwamikazi w’i Saba yazanywe n’amatsiko yo kugerageza ubwenge bwa Salomo.
Ibiganiro byabo byavuyemo ikintu cy’ingenzi: kumenya ko ubwenge nyabwo butangwa n’Imana, kandi kwemera Imana biruta ubutunzi bwose.
Salomo ni iki kuri twe?
Ni icyitegererezo cy’umuyobozi uharanira kubaho ashingiye ku Mana.
Ni umwanditsi w’ibitekerezo by’ubuzima, iby’ubwenge, n’iby’ukuri.
Ni urugero rw’umuntu wigeze kuba intungane, ariko akanerekana ingaruka zo kubivamo.
Ubuzima bwe kuva ku buto bwe, imihigo y’ubutegetsi bwe, n’iherezo rye ryuje isomo rikomeye ku muntu wese wifuza kuyobora cyangwa kubaho atunganye.
Salomo, Umwami w’Ubwenge: Ubuzima bw’umuntu wahagaze hagati y’isi n’ijuru
Yavutse mu muryango w’ubwami, yimika ubwenge aho abandi bashyira intwaro, yubaka ingoro ya mbere y’Imana ku isi, ariko asoza ubuzima bwe asenyera mu rwuri yubatse.
Ni inkuru y’ubuzima bwuzuye imbaraga, ibyishimo, ubutumwa n’ingaruka. Ubuzima bwa Salomo, umuhungu wa Dawidi n’umwamikazi Batsheba, umwami wa gatatu wa Isirayeli.
- Ubuto bw’umwana w’isezerano
Salomo yavukiye mu buzima bw’amakimbirane n’icyaha. Nyina, Batsheba, yahoze ari umugore wa Uriya, wari umusirikare mukuru mu ngabo za Dawidi. Nyuma y’icyaha gikomeye cyakorewe uyu mugore, Dawidi yihana, maze Imana imuha umwana wa Kabiri; Salomo, nk’ikimenyetso cy’imbabazi n’isezerano.
“Umwana yiswe Salomo (Shlomoh); amahoro, kuko Imana yagaragazaga ko ibyo bitarangiye nabi, ahubwo ari itangiriro rishya.”
Salomo akiri umwana, yarerewe mu ngoro, areberwa hafi n’abatambyi, yiga amategeko ya Mose, yerekwa ko ubutegetsi butagomba gushingira ku mbaraga z’ingabo, ahubwo ku mutima wumvira Imana.
- Umutsindo utunguranye: Kwimikwa n’Imana ubwa mbere
Se, Umwami Dawidi, agiye gupfa, habayeho guhangana mu muryango, abavandimwe ba Salomo bashaka kwiharira ingoma. Ariko Batsheba ahagarara imbere y’umwami asaba ko umuhungu we ari we wimikwa nk’uko Imana yari yarabisezeranyije.
Salomo yimitswe akiri muto. Ariko ijambo rye rya mbere nk’mwami ryatumye amahanga aceceka:
“Mana, ntunshyize imbere y’abantu ngo nibarize amafaranga, cyangwa intsinzi ku banzi. Ndakwinginze, unyigishe gutandukanya icyiza n’ikibi, umfashe kuba umucamanza ukiranuka.”
(1 Abami 3:9)
Iri sengesho rihindutse ishingiro ry’ubwami bwe: Imana imuha ubwenge burenze ubw’abantu bose, kandi yongerwaho n’ibyo atasabye: ubutunzi, amahoro, n’icyubahiro.
III. Ubwenge burasa nk’umucyo: Ubwami bw’imigani n’ubutabera
Urugero rw’ubwenge bwa Salomo
Bamuzanira abagore babiri barwana ku mwana umwe w’uruhinja. Salomo ntiyaburanisha, ahubwo aravuga ati:
“Nimumuzane mumucemo kabiri.”
Umugore nyakuri ahita avuga:
“Oya! Mureke amutware, ntamwice!”
Salomo amuha umwana, kuko ubwenge bwamuhishuriye ko urukundo rw’ukuri rutanga ubuzima.
Iki gikorwa cyamamaye hose, maze abantu bose bemeza ko ubwenge bwa Salomo buvuye ku Mana.
- Umushinga wa Yehova: Kubaka Ingoro y’Imana
Umurage mukuru se yari yamusigiye si amafaraga cyangwa intwaro, ahubwo ni inkuru y’inzozi: kubaka ingoro y’Imana.
Salomo yubatse Ingoro i Yeruzalemu, ahantu hizewe, hagenewe Isanduku y’Isezerano n’imbaraga z’Imana. Iyi ngoro:
Yari yubakishijwe zahabu, amabuye y’agaciro, imbaho z’inkomezi
Yafashe imyaka 7 ibona kuzura,
Yari irimo uburyo bwihariye bwo gusenga, gutambagiza, gutura,
Yagize umunsi w’isezerano n’Imana, asoma isengesho rigira riti:
“Mana, ese koko uzatura mu bantu? Ijuru ryose ntirishobora kugukwikira, none iyi ngoro niyo yakwakira? Ariko gira impuhwe kuri twebwe igihe tuzahagurukira hano tukagutakira.”
(1 Abami 8:27)
Niwo munsi Yehova yigaragarije Isirayeli mu buryo butazibagirana, ari nacyo cyiciro cy’ubusabane bukomeye hagati y’Imana n’abantu.
- Umwami utavugirwamo: Ubwami bugera kure, inshuti z’amahanga
Ubwami bwa Salomo bwari bwagutse cyane:
Amahanga yaramusuraga: Misiri, Tiri, Edomu, Etiyopiya
Umwamikazi w’i Saba yaramusuye, amushyira ibibazo bigoye, aramusingiza
Ubukire bwe bwari bukabije: yinjizaga ingunguru za zahabu, amasafuriya y’ifeza ntayabarwaga
Yubatse amato, ashyiraho ikoranabuhanga ry’ubucuruzi ryo ku rwego rwo hejuru
Ariko ubuzima burenze ubutunzi bwe. Salomo yanditse:
Imigani: amagambo arenga 3,000 yo kuyobora ubuzima
Umubwiriza: icyegeranyo cy’ukuri ku buzima “Ibyo byose ni ubusa.”
Indirimbo za Salomo: ubusizi buvuga urukundo n’umubano n’Imana
- Kugwa kwa Salomo: Inkomanga y’ubwenge
Salomo yashakanye n’abagore benshi b’amahanga, barenga 700, bafite imyemerere yabo. N’ubwo yari azi Imana, yaje kujya yubakira ibigirwamana byabo ibicaniro.
Yatangiye kugira umutima usatiranywe, atagikunda Imana uko yayikundaga. Yubakiye Kemoshi, Astarté, Moloki, kandi atanga ibitambo.
Imana iramubwira:
“Kubera ko umutima wawe utagikurikira nk’uko watangiye, ndagucaho ubwami bwawe, ariko ntibizabaho muri ibi bihe. Umuhungu wawe azakubitirwaho.”
Kuva ubwo, Isirayeli yinjira mu bihe byo kwitandukanya: Igice cy’amajyaruguru (Isirayeli) n’igice cy’amajyepfo (Yuda).
VII. Iherezo: Umwami wiyandikiye imva mu bwenge bwe
Salomo yapfuye afite izina rikomeye, ariko umurage we wari warangiritse. Yatanze ibintu byinshi: ibitabo, ubwenge, ingoro, amategeko, ariko na none yasize isomo rikomeye:
“Ubwenge bwo mu mutwe ntibuhagije. Ubwenge bwo mu mutima ni bwo bukomeza ubuzima.”
Ubwami bwashwanyutse, umuryango uracikamo, abantu batakaza umurongo, ariko igicumbi cy’inkuru ye cyagumyeho: ubwenge bushingiye ku Mana ni bwo buzima nyabwo.
Isomo ry’ubuzima bwa Salomo
Ubwenge burenze amashuri; ni impano y’Imana
Kuyobora neza bisaba kumvira Imana, si ubushobozi bwa muntu
Kumenya byose ntibivuze kubaho neza
Igikorwa kinini umuntu yakora ni ugushyira Imana mu mutima, si mu nyubako
Umutima utiyeguriye Imana usenyunywa n’ubwenge butaziguye.
Salomo ari mu muntu wese ushakisha ukuri
Salomo ni ishusho ya buri muntu ushaka:
Kuyobora neza
Kubaho mu by’ubwenge
Kumenya Imana
Kwirinda ko ubukire, ubushobozi n’uburanga bimukururira kugwa
Ni umuntu waranzwe n’ubwiza n’ubusumbane, ariko usiga irangamimerere y’ukuri kuri iki gihe.
“Tangirira ku bwenge, ariko urangize mu gukiranuka.”