UVIRA: Wazalendo bo muri SYPADEC bongeye kwigaragaza, batangaza imyiteguro yo guhangana na M23
UVIRA: Wazalendo bo muri SYPADEC bongeye kwigaragaza, batangaza imyiteguro yo guhangana na M23
Uvira, tariki ya 5 Kanama 2025, mu gihe ibiganiro byo gushaka amahoro bikomeje kubera i Doha, imitwe yitwaje intwaro yihuje mu huriro SYPADEC (Coalition des Patriotes – Wazalendo) yongeye kwigaragaza ku mugaragaro mu mujyi wa Uvira, aho yerekanye ko yahisemo inzira y’intambara, aho gutegereza umuti wa dipolomasi.
Mu birori bikomeye byabereye mu mujyi wa Uvira, Wazalendo batangaje ko bakiriye intwaro nyinshi ziturutse muri Turikiya, kandi ko bagiye gushinga ishuri rya gisirikare ndetse n’ikigo cy’imyitozo y’abarwanyi mu rwego rwo kongera ubwinshi n’ubushobozi bw’ingabo zabo.
“Iri huriro si umutwe wa politiki. Ni urusobe rw’abazalendo bose bakorera muri Kahuzi-Biega. Twakiriye izi mbunda kugira ngo dufashe FARDC mu rugamba rwo kurwanya M23. Ibiganiro bya Doha ntitubitindaho, tuzakomeza urugamba,” General Nyerere, umwe mu bayobozi ba Wazalendo.
Ubusesenguzi: Icyerekezo cya SYPADEC gishobora guteza urujijo
Abasesenguzi ba politiki bavuga ko imyanzuro nk’iyi ya SYPADEC ishobora gutera urujijo mu rwego rwa politiki no mu biganiro bigamije amahoro. Prof. Jean-Marc Bisimwa, impuguke mu by’umutekano muri Kivu y’Amajyepfo, avuga ko:
“Kwiyongera kw’imitwe yitwaje intwaro ivuga ko igiye gufasha FARDC bishobora gutuma igihugu kirushaho kuba isibaniro. Niba buri mutwe wiyemeje kwikorera ibyo ushaka, nta ruhare ruhamye Leta izongera kugira mu gucunga umutekano.”
Yongeraho ko hari impungenge z’uko izindi nzego mpuzamahanga zishora intwaro mu mutekano wa Congo mu buryo butemewe, bikaba bishobora guhindura isura y’intambara.
Abaturage ba Uvira babivugaho iki?
Bamwe mu baturage bo muri Uvira baganiriye n’itangazamakuru bagaragaje impungenge n’amakenga ku bijyanye n’iyi mobilization:
“Niba baba bazanye intwaro n’amashuri ya gisirikare, se twe abaturage tuzabona amahoro ryari? Ibyo byose bivuze ko imirwano iziyongera,” Maman Cécile, umucuruzi mu isoko rya Kalundu.
Ariko hari n’abavuga ko bibahaye icyizere, nk’uko bivugwa na Ndalo Espoir, umusore ukiri muto:
“Ahubwo biradushimishije kuba bafite ubushake bwo kurinda igihugu. Twarangije kubona ko ibiganiro nta kintu bigeze bitanga.”
Igisigaye ni iki?
Wazalendo bashyize imbere gahunda yo kwinjiza urubyiruko rwinshi mu mitwe yabo, mu gihe bivugwa ko hari bamwe mu basirikare ba FARDC batishimiye uru ruhare rw’imitwe yitwaje intwaro itandukanye. Ibi bikaba bishobora guteza ubwumvikane buke hagati y’abarwanira igihugu, cyane cyane mu gihe icyizere cy’amasezerano ya Doha kikirimo gushidikanywaho.
Urubyiruko rwo muri UVIRA ruri mu rujijo hagati yo kwinjira muri Wazalendo no gushaka amahoro arambye
Nyuma y’itangazo rikomeye ryatanzwe n’ihuriro SYPADEC – Wazalendo, rishyira ku mugaragaro imyiteguro yo kurwanya M23 no gushyiraho amashuri ya gisirikare, urubyiruko rwo mu mujyi wa Uvira rugaragaza amarangamutima atandukanye: bamwe barabyishimiye, abandi babibonamo intandaro y’imvururu nshya n’amahano y’umutekano muke.
Abashishikajwe no kwinjira mu mirwano
Bamwe mu rubyiruko baganiriye n’itangazamakuru bavuze ko biteguye kwinjira muri Wazalendo mu gihe cyose bazahabwa amahugurwa n’uburinzi bwizewe.
“Twabayeho mu bwoba igihe kirekire. Aho gushyirwa ku ruhande n’igisirikare cya Leta kidashoboye kuturinda, twakwemera kurwanira ubwigenge bwacu,” Chadrack Bahati, w’imyaka 23, utuye i Mulongwe.
Abo basore bavuga ko baziko nta mahoro atangwa n’ibiganiro gusa, ko ahubwo hari ubwo “imbunda nayo ivuga icyo ibiganiro bitashoboye.”
Abasaba inzira y’amahoro
Gusa, hari n’abandi b’igitsinagore n’abasore batari bake bamaganye icyo bise “kujugunya urubyiruko mu ntambara zidafite umurongo uhamye”. Bavuga ko barambiwe intambara zidashira zidasobanurwa neza, zigasiga impfubyi, abapfakazi, n’ihungabana mu mutima w’abasigaye.
“Abayobozi baraduhamagara ngo twinjire muri Wazalendo ariko ntibatubwira icyo bazatumarira igihe tuzaba twapfuye cyangwa twagizwe ibimuga. Igihe kirageze ngo bashyire imbere uburezi n’iterambere aho kudukoresha nk’abacancuro,” Lucie Nsimire, umunyeshuri w’imyaka 21.
Abasesenguzi: urubyiruko nirwo ruri mu mayira abiri
Dr. Clovis Ndimubanzi, umusesenguzi wigenga wo muri Bukavu, avuga ko ihuriro rya Wazalendo rikina ku marangamutima y’urubyiruko rudafite amahirwe y’ubuzima bwiza, rikabashukisha imbunda n’ibirindiro byo “gukunda igihugu.”
“Igihe Leta itita ku rubyiruko rwayo, imitwe yitwaje intwaro ihita ibonamo amahirwe. Ibyo bituma intambara ziba ndende, kuko abarwanyi bahinduka benshi ariko badafite icyerekezo cy’igihugu gifite gahunda,” Dr. Ndimubanzi.
Uko abaturage babibona
Mu gihe urubyiruko rugifite urujijo, bamwe mu babyeyi bavuga ko bafite impungenge ku bihishe inyuma y’iyo mobilisation ya Wazalendo. Hari ababivuga mu ijwi rituje ariko ririmo intimba:
“Uretse kuririra abana bacu, nta kindi dusigaje. Turifuza amahoro aturuka ku biganiro, aho gufata imbunda ngo twongere gusubira muri 1996,” Papa Léon, umusaza w’imyaka 63.
Imyitwarire y’urubyiruko rwa Uvira iri mu mayira abiri: bamwe biyemeje kwifatanya na Wazalendo, abandi bakamagana intambara. Uko Leta ya Kinshasa n’imiryango mpuzamahanga bazafata ibyemezo kuri SYPADEC, bizagira uruhare rukomeye ku buzima bw’urubyiruko rwo muri Kivu y’Amajyepfo.