UVIRA: Amashuri ya gisirikare ya SYPADEC agiye gufungurwa, Urubyiruko rurahamagarirwa kwitoza kurwana

UVIRA: Amashuri ya gisirikare ya SYPADEC agiye gufungurwa, Urubyiruko rurahamagarirwa kwitoza kurwana

Uvira, tariki ya 6 Kanama 2025, mu itangazo ryaraye ritangajwe n’ubuyobozi bwa coalition ya Wazalendo binyuze muri SYPADEC, byemejwe ko bagiye gutangiza ishuri rya gisirikare hamwe na centre y’imyitozo y’ingabo z’abaturage, mu rwego rwo gutegura abakada bashya bazafasha mu mirwano n’umutwe wa M23.

Inyubako n’aho amashuri azakorera

Ibi bigo bizaba biri ahazwi nka Kibondé hafi y’umupaka wa Congo na Uburundi. Hitezwe ko umubare wa mbere w’abanyeshuri bazakira uzagera kuri 350 batoranyijwe mu rubyiruko rwo mu turere twa Uvira, Fizi, na Baraka.

General Nyerere, umuvugizi mukuru wa SYPADEC, yavuze ko iryo shuri rigamije: “Kwihutisha imyitozo ya gisirikare y’urubyiruko rw’Abapatriote, kugira ngo rube rwiteguye mu gihe cyose rukenewe ku rugamba.”

Imyitozo izatangwa

Nk’uko byatangajwe n’abashinzwe igisirikare muri SYPADEC, imyitozo izaba ishingiye kuri ibi bikurikira:

Amasomo y’intwaro n’ubwirinzi bwihuse

Imyitozo yo mu mashyamba no ku misozi

Gushaka amakuru n’itumanaho mu ntambara

Amahame y’ipfundo ry’ubutwari n’ubutagondwa

Hari kandi igice kizigisha uburyo bwo guhangana na drone, kimwe mu bikoresho bivugwa ko M23 ifite.

 

Abari kwiyandikisha

Mu gitondo cyo kuri uyu wa Kabiri, hari urubyiruko rwinshi rwari rutangiye kwiyandikisha ku biro bya SYPADEC mu mujyi wa Uvira. Abashinzwe kwakira aba banyeshuri bavuga ko abakobwa nabo bemerewe kwiga, ariko bazaba bagenerwa imyitozo ihuje n’imiterere yabo.

“Naje kwiyandikisha kuko nshaka kuzivuna umwanzi utwambura amahoro. Sinshaka kuzaba imbata,” Élisée Kazadi, w’imyaka 20, umwe mu biyandikishije.

Impungenge z’ababyeyi n’abasesenguzi

Gusa hari impungenge ku kutagira igenzura rya Leta kuri ayo mashuri. Abasesenguzi bavuga ko aya mashuri ashobora kuba inzira yo gushora abana mu ntambara z’igihe kirekire, ndetse ko ashobora guhungabanya amahoro n’umutekano w’akarere. “Nubwo bavuga ko ari amashuri ya gisirikare, twebwe tubibona nk’ishoramari ry’intambara. Ahari amashuri meza ya siyansi n’ikoranabuhanga ni ho twagakwiye kubashishikariza kujya,” Prof. Jean-Pierre Bisimwa, umwarimu muri UNH/Fizi.

 

Kuki SYPADEC yatangiye iyi gahunda ubu?

Bivugwa ko imfashanyo zituruka muri Turikiya (intwaro, ibikoresho by’itumanaho n’imyenda ya gisirikare) zafashije iri huriro gutekereza ku rwego rwo hejuru rwo kwihugura, mu gihe ibiganiro bya Doha bitarimo gutanga icyizere.

General Nyerere yabwiye imbaga ku Karubanda ko: “Iyi gahunda y’amashuri ya gisirikare ni yo nzira yonyine yo kurengera igihugu cyacu. Turashaka ingabo zacu twitoje ubwacu, dufite indangagaciro zacu, tutari ibisigisigi bya FARDC gusa.”

 

Amashuri ya gisirikare ya SYPADEC azaba urufunguzo rw’amahoro cyangwa igitonyanga gishya mu nduru? Ibi bizasobanuka mu mezi ari imbere.

 

Turikiya mu ishusho y’intambara; Ubufatanye budasobanutse

Ubuyobozi bwa SYPADEC bwatangaje ko intwaro zituruka muri Turikiya zaje mu buryo “bunyuranyije n’amategeko” ya Leta ya RDC. Kugeza ubu, ntibiramenyekana niba Turikiya yabyemeye cyangwa niba ari abacuruzi b’intwaro bigenga bazigemura mu ibanga.

 

Abasesenguzi bavuga ko Turikiya ishobora kuba iri kwishakira ijambo muri Congo mu buryo bworoshye, ishingiye ku nyungu zayo mu butunzi, amabuye y’agaciro n’isoko ryo kugeragezamo imbunda nshya.

“Igihe cyose igihugu gikennye gitangiye gushingirwaho n’amahanga mu guhangana imbere mu gihugu, biba ari intangiriro y’ubukoroni bushya bw’amasasu,” Amb. Benoît Lukusa, wigeze guhagararira RDC i Ankara.

 

M23: Umwanzi wa SYPADEC cyangwa urwitwazo rw’iyubaka ry’imitwe mishya?

Kuva mu ntangiriro za 2022, M23 yigaruriye ibice byinshi bya Kivu y’Amajyaruguru. N’ubwo ubu ibice byinshi byari byarafashwe byagaruwe mu maboko ya FARDC n’ingabo za EAC, M23 igaragazwa nk “umwanzi w’ikirenga” n’amatsinda nka SYPADEC, binyuranye n’uko Leta ibona ibintu.

Ariko se, M23 ni impamvu y’ukuri yo kongera gutoza urubyiruko kurwana, cyangwa ni urwitwazo rutwikiriye gushyiraho imitwe yitwara gisirikare idakurikira Leta?

“Iyo abantu batangiye gushyiraho amashuri ya gisirikare batabiherewe uruhushya n’Igisirikare cya Leta, haba hatangiye kubakwa Leta ya kabiri,” Me. Aimé Katanga, umunyamategeko wigenga i Bukavu.

 

General Nyerere, umuyobozi w’iyi coalition ya Wazalendo, amaze iminsi akoresha amagambo akangurira intambara. Avuga ko SYPADEC atari umutwe wa politiki, ahubwo ari ihuriro ry’intwaro riharanira ubwigenge bw’abaturage ba Kivu, baharanira kwihesha agaciro nk’uturere twirengagijwe na Leta, bafite gahunda yo kwigira mu bijyanye n’igisirikare, imyitozo, n’ubwirinzi.

 

Gusa hari ibibazo bikomeye bigaragara:

Iyo gahunda bazayigira he mu rwego rw’amategeko?

Ese SYPADEC izaba ishyaka riharanira ubutegetsi nyuma y’intambara?

Ese urubyiruko batoza ruzarinda abaturage, cyangwa ruzarenganya abatavuga rumwe nabo?

 

Amahoro arakenewe, ariko ibimenyetso biragaragaza ibindi

Iyo urebye ibyo SYPADEC ivuga, uburyo yinjije intwaro n’uburyo ihamagara urubyiruko, bigaragaza ko atari ibikorwa bigamije gusa kwirwanaho, ahubwo harimo igice cya politiki y’ubutegetsi bushingiye ku ngufu, gishobora kuzamuka nk’uko byagenze mu bihe bya CNDP, Raïa Mutomboki cyangwa ADF.

 

Mu gihe abaturage ba Kivu y’Amajyepfo bakeneye amahoro, uburezi, ubuvuzi n’ibikorwa remezo, icyiyongera ni imitwe yitwaje intwaro ndetse no kwinjira kw’amahanga nka Turikiya bishobora kurushaho guteza akaduruvayo, aho gushinga imizi y’umutekano.

Igihe kirageze ngo Leta ya RDC ishyireho umurongo uhamye w’uko ihuriro nka SYPADEC rigomba kugendera ku mategeko ya Repubulika, bityo rubanda itagirwa ibikoresho bya politiki n’intambara zidafite iherezo.