EUGENE OFFICIAL

Urubanza rwa Kabila ku Rukiko Rukuru rwa Gisirikare.
AMAKURU POLITIKE UBUTABERA UMUTEKANO

Urubanza rwa Kabila ku Rukiko Rukuru rwa Gisirikare.

Jul 26, 2025

Urubanza rwa Kabila ku Rukiko Rukuru rwa Gisirikare.

 

‘Ni nk’ikinamico, ni urukurikirane rw’ibintu bitumvikana, mu gihe igihugu kiri mu bibazo bya politiki bikomeye. Ufashe icyemezo nk’iki cy’akarengane kandi cy’ubugwari bukabije, ubutegetsi ntibwibaza ko uru rubanza rw’amafuti rwakongera gutanya abanyekongo kurushaho? Iki ni icyemezo cya politiki, ntaho gihuriye n’ubutabera. Ni urubanza rw’isoni n’urwango. Ni urubanza r’icyitegererezo cy’uburyarya buterwa n’irari ry’ubutegetsi no gutinya abatavuga rumwe n’ubutegetsi.'” Byatangajwe na Emmanuel Ramazani Shadary (PPRD)

 

Shadary avuga ko uru rubanza rugamije gutesha agaciro Kabila, rushyizwemo politiki yo gukumira abatavuga rumwe n’ubutegetsi aho kuba urubanza ruciye mu mucyo.

 

Dore isesengura ryimbitse ry’uru rubanza rwa Joseph Kabila muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo (RDC), hamwe n’imvugo ya Emmanuel Ramazani Shadary n’ibitekerezo bye bitanzwe ku birego byamamajwe:

 

  1. Amakuru y’ingenzi ku rubanza rwa Kabila

Urubanza rwatangiye ku itariki ya 25 Nyakanga 2025, ku Rukiko Rukuru rwa Gisirikare (Haute Cour Militaire) i Kinshasa. Kabila arasabwa kwitaba ubutabera ku byaha bikomeye birimo kwigomeka ku butegetsi, ubwicanyi, gutera inkunga umutwe wa M23, ndetse no gufata umujyi wa Goma ku ngufu.

 

Imyanzuro y’Inteko Ishinga Amategeko:

Inteko Ishinga Amategeko ya RDC (Senat) yakuyeho ubudahangarwa (immunity) bwa Kabila, bikaba byari byasabwe n’umuvugizi wa gisirikare, kugira ngo abashe kujyanwa imbere y’urukiko ku birego byo kugambanira igihugu no kwigomeka ku butegetsi.

 

Ibihano bishoboka:

Mu bihe bishize, ingingo yo gusubukura igihano cy’urupfu (peine capitale) mu gihugu yongeye gushyirwa mu bikorwa, bityo abaregwa ibyaha nka byo bashobora guhanishwa igihano cy’urupfu

 

  1. Ibivugwa na Emmanuel Ramazani Shadary (PPRD)

Shadary, umuvugizi w’ishyaka PPRD rya Joseph Kabila, yamaganye urubanza avuga ko ari “ikinamico idahuye n’ukuri”.

 

Yongeyeho ko uru rubanza ari icyaha cya politiki, aho ubutegetsi bwifashisha ubutabera mu guhashya abatavuga rumwe nabyo, ndetse ko bishobora guteza gukomera kw’amacakubiri mu gihugu aho gushyigikira amahoro n’ubwumvikane. Ni “urubanza rw’isoni, amacakubiri”.

 

  1. Ibigaragara nk’imiterere y’urubanza

Kwiyamamaza nka politiki: abayobozi ba PPRD bakiriye icyo gikorwa nka “procès politique”, aho bavuga ko icyemezo cy’urubanza cyari cyamaze kwandikwa mbere y’igihe, hanyuma bikaba byose bigaragara nk’urukurikirane rwa politiki kuruta gukora ubutabera nyabwo.

 

Kuba atagihari ku rubanza:

Kabila ntiyitabiriye urubanza rwabereye i Kinshasa, kandi urukiko rwaba rutaramusanze kuri aderesi ze zamenyekanye.

 

  1. Icyo ibi bishobora gusobanura ku mibanire ya politiki muri RDC

Gutandukanya politiki n’ubutabera: Hari impungenge ko iki gikorwa kizafatwa nk’intambara mu butabera, aho ubutabera buzaba ari igikoresho cyo gutsikamira abatavuga rumwe n’ubutegetsi.

 

Icyo PPRD itegereje:

Ishyaka rya Kabila risaba ko haba ibiganiro by’umubano, hakibandwa ku gukemura amakimbirane no kwimakaza amahoro aho kuyabyaza inyungu za politiki.

Ubutegetsi bwa RDC bwasabye ko Kabila akurwaho ubudahangarwa kugira ngo akurikiranwe ku byaha bifitanye isano n’inkunga yahawe inyeshyamba za M23 n’ibyaha bikomeye by’intambara.

 

Ibi bikomeje kwongera umwuka mubi wa politiki hagati y’abashyigikiye Kabila n’ubutegetsi buriho.

 

Umutwe wa M23 Kabila ashinjwa gukorana nawo warigaruriye Goma muri Mutarama 2025 na Bukavu muri Gashyantare 2025.

 

Perezida wa RDC, Félix Tshisekedi, yahamije ko Joseph Kabila ari inyuma ya AFC (Congo River Alliance), umutwe mugari ushamikiye kuri M23.

 

Muri Gicurasi 2025, Inteko Ishinga Amategeko ya RDC (Senat) yemeye ubusabe bw’ubuyobozi bwo gukuraho ubudahangarwa Kabila kugira ngo abashe gukurikiranwa mu rwego rwa politiki n’amategeko ku byaha ashinjwa.

 

Nyuma yaho, Kabila yasubiye muri Kongo mu kwezi kwa Mata 2025, aganira n’abayobozi ba M23 muri Goma ndetse n’abayobozi b’amadini, avuga ko afite ubushake bwo guteza imbere amahoro. Gusa guverinoma ya Tshisekedi yabibonye nk’igikorwa cy’ubugizi bwa nabi, gifite isura nk’aho ari ukwemera M23 cyangwa gushyigikira ibyo ikora.

 

Guverinoma ya Tshisekedi yavanyeho ishyaka rya PPRD rya Kabila ndetse yatangiye igikorwa cyo gufata ibikorwa byabo bya politiki nk’ibigize uruhare mu guhungabanya umutekano w’igihugu.

 

Amasezerano y’amahoro:

Mu Ukwezi gushize, harashyizweho amasezerano hagati ya RDC na M23 hamwe n’amasezerano y’uguhagarika ibikorwa bya gisirikare na gahunda yo kubahiriza amahoro, bigenewe kurangiza intambara hifashishijwe  inzira yo kubahiriza inshingano z’igihugu. Icyakora, abasesenguzi baracyibaza niba aya masezerano azashyirwa mu bikorwa neza.

Guverinoma ya Tshisekedi ikomeza kuvuga ko Kabila ari umwe mu bahangayikishije mu kugera ku masezerano y’amahoro kandi ko ashinjwa ibikorwa by’intambara n’imyitwarire ifite impamvu ya politiki, aho agerageza gushyira M23 mu nzego za politiki no guhindura politiki y’igihugu.