EUGENE OFFICIAL

Urubanza rwa Joseph Kabila: Kwamburwa amazina, ubwenegihugu n’inkomoko i Kinshasa
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE UBUTABERA

Urubanza rwa Joseph Kabila: Kwamburwa amazina, ubwenegihugu n’inkomoko i Kinshasa

Aug 22, 2025

Urubanza rwa Joseph Kabila: Kwamburwa amazina, ubwenegihugu n’inkomoko i Kinshasa

Mu rukiko rukuru rwa gisirikare rwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), urubanza rwa Joseph Kabila rwatangiye kugira umwihariko udasanzwe ubwo abanyamategeko baharanira inyungu z’igihugu basabye ko umuyobozi wigeze kuyobora RDC ahamwa ibyaha birimo guhindura amazina, kwiyitirira undi muntu, ndetse no gukoresha ubwenegihugu butari ubwe mu nyungu za politiki.

Uru rubanza rwari rusekeje ku ruhande rw’abaturage n’abanyamakuru, kuko rugaragaza uko Kabila, wiswe kandi Hippolyte Kanambe, yari yarahimbye inkomoko ye nk’umunyekongo kugira ngo ayobore igihugu mu buryo budasanzwe. Aba banyamategeko basobanura ko Kabila yari Umunyarwanda, wari ushinzwe ibikoresho mu ngabo z’u Rwanda, akaba yarahimbye amazina, inkomoko n’ubwenegihugu kugira ngo ahinduke Umukuru w’igihugu cya RDC mu gihe cy’imyaka 18.

Umwe mu banyamategeko yagize ati:

“Muzi Yasser Arafat, umuyobozi wo muri Palestine. Abanyamateka bamamaye bahamya ko yavukiye i Yeruzalemu, si muri Cairo nk’uko yabivugaga. Izina rye nyakuri ni Abdel Raouf Arafat Al-Qudwa Al-Husseini. Kubera iki? Yagize ubwenge bwo gukoresha amazina atandukanye kugira ngo yigaragaze nk’umuyobozi w’Abanya-Palestine.”

Bamwe mu banyamategeko bagaragaje ko Kabila yahimbye amazina n’ubwenegihugu bwe nk’uburyo bwo kwinjira mu miyoborere ya RDC nk’umunyamahanga, bagahamya ko ibyo byatumye yitwara nk’umuhungu wa Laurent Désiré Kabila kandi akwirakwiza ibihuha ku muryango we no ku baturage.

Kabila ashinjwa ibyaha bikomeye birimo gufata ku ngufu, kwica urubozo, ubwicanyi, kuzimiza abantu nk’ibyaha byibasiye inyokomuntu, kugaba ibitero ku basivili, ku nkambi, ku bitaro, ku mashuri, ubuhotozi ku rwego mpuzamahanga no gusahura umutungo kamere w’igihugu. Abanyamategeko baharanira inyungu za RDC bavuga ko yasahuye umutungo w’agaciro ka miliyari 32 z’Amadolari, bikaba birenze umutungo wa Aliko Dangote, utunze kurusha abandi muri Afurika.

Kabila kandi ashinjwa kuba mu mutwe w’ingabo utemewe n’amategeko, kuwutera inkunga no kugambanira igihugu. Ubushinjacyaha buhamya ko Kabila ari we muyobozi w’ihuriro AFC/M23, kandi ko yabigaragaje ubwo yasuraga umujyi wa Goma na Bukavu muri Gicurasi na Kamena uyu mwaka.

Ku cyaha cyo kugambanira igihugu, abanyamategeko basobanura ko gikorwa n’umwenegihugu, bityo ngo Kabila adakwiye kugihamywa kuko atari Umunyekongo, ahubwo akwiye guhanwa nk’umunyamahanga wagambanira igihugu.

Mu iburanisha riheruka, tariki ya 7 Kanama 2025, aba banyamategeko batangiye gusobanurira urukiko ko Kabila ari Hippolyte Kanambe, basobanura ko ibyo byahishuwe na Ngoy Mukena, wabaye Minisitiri w’Ingabo wa RDC. Ibi byatumye urubanza ruba urusekeje, kuko abari mu rukiko ntibari bazi neza uko bazafata icyemezo ku muntu w’amazina n’ubwenegihugu byahimbwe, ndetse n’ingaruka z’ibi ku miyoborere y’igihugu.

Néhémie Mwilanya, wabaye umuyobozi w’ibiro bya Kabila mu gihe yayoboraga RDC, yatangaje ko kwambura uyu muyobozi imyirondoro ye ari icyaha gikomeye kandi ko bizagorana guhangana n’ingaruka z’ibyo bikorwa. Yagize ati:

“Guhimba imyirondoro y’uwabaye Umukuru w’Igihugu, umuhungu w’intwari y’igihugu ufite nyina n’abavandimwe bakiriho hagamijwe inyungu za politiki ni icyaha cyo ku rwego rw’igihugu. Ibi bikomere biri gufungurwa uyu munsi bizagorana kubivura mu gihe kizaza.”

N’ubwo abanyamategeko baharanira inyungu za RDC bahamya ko Kabila yahinduye imyirondoro ye, ubwo urubanza rwatangiraga tariki ya 25 Nyakanga, ubushinjacyaha bwemeje ko Kabila ari umuhungu wa Laurent Désiré Kabila na Sifa Mahanya, bityo ko afite uburenganzira bwo guhanwa nk’umuyobozi wa RDC kandi akurikiranwe ku byaha ashinjwa mu rwego rw’amategeko.

Urubanza rwatangiye kugenda neza, ariko kandi rwasize abantu benshi bahamya ko ibyakozwe na Kabila byo guhindura amazina, inkomoko n’ubwenegihugu byari urwenya rutangaje, aho abari mu rukiko n’abakurikiranira hafi urubanza basetse ku buryo bwo kugerageza gusobanura iby’ukuri n’ibihuha.

Abaturage n’abanyamakuru bo muri Kinshasa bavuga ko uru rubanza ari urugero rw’uko amateka n’umuco bishobora gukinwa n’ubutegetsi, ndetse n’uko politiki n’ububasha bishobora guhisha ukuri ku buryo bunyuranye. Abanyamategeko baharanira inyungu za RDC bakomeje kwerekana ko gukemura ibi bibazo ari ingenzi kugira ngo ubutabera bube bwuzuye kandi bukore ku nyungu z’igihugu n’abaturage.

Uru rubanza ruri gucengera mu mitwe y’abanyamategeko, abashinjacyaha, ndetse n’amahanga, kuko uruhare rwa Kabila mu miyoborere ya RDC n’ukuri kw’inkomoko ye bishobora kugira ingaruka zikomeye ku miyoborere, ku butabera, ndetse no ku mibanire ya RDC n’ibihugu by’akarere.

Mu gihe urubanza rukomeje, abanyarwanda n’abakunzi b’amateka ya RDC bakurikirana hafi ibikurikira, bategereje kumva icyemezo cya nyuma cy’urukiko, ndetse n’ingaruka zacyo ku mibereho ya politiki n’umuco w’igihugu.