Qatar yagabweho igitero
Qatar yagabweho igitero
Ibisasu bya Irani byarashe ku birindiro bya Amerika muri Qatar
Mu gitondo cyo kuri uyu wa 23 Kamena 2025, igihugu cya Irani cyarashe ibisasu bitandatu ku kigo cya gisirikare cya Al-Udeid kiri i Doha muri Qatar, aho ingabo za Leta Zunze Ubumwe za Amerika zikorera.
Amakuru aturuka mu nzego za gisirikare za Qatar na Irani aravuga ko ingabo zirinda ikirere za Qatar zabashije gufata no gusenya ibyo bisasu mu kirere, nta muntu wakomerekeje cyangwa ngo hagire ibintu byangirika.
Impagarara muri Doha: Inkuba n’ifungwa ry’ikirere
Abaturage bo mu murwa mukuru wa Doha bavuze ko bumvise urusaku rukomeye rw’ibiturika. Mu gihe gito nyuma y’ibi bitero, Qatar yafunze ikirere cyayo by’agateganyo, kugira ngo irebe uko umutekano uhagaze.
Ambasade ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika yaburiye abaturage bayo bari muri Qatar ko bagomba kuguma aho bari kugeza umutekano wongera kugaruka.
Uko Qatar yabivuze ku mugaragaro
Qatar yamaganye bikomeye icyo gitero, ivuga ko ari igikorwa cy’ubugizi bwa nabi gihanwa n’amategeko mpuzamahanga. Yatangaje kandi ko ifite uburenganzira bwo kwihorera mu rugero rungana n’ibyo yakorewe, ndetse ishimangira ko umutekano w’abaturage uri gukurikiranwa n’inzego zibishinzwe.
Impamvu Irani yateye
N’ubwo Irani ubwayo itatangaje impamvu z’icyo gitero ku mugaragaro, hari ibimenyetso ko ari igisubizo ku bitero byari biherutse kugabwa ku bikorwa byayo by’inganda za kirimbuzi (nucléaires).
Hari amakuru avuga ko Amerika na Israel bashobora kuba baragize uruhare mu gitero cyabaye muri Irani ku wa 20 Kamena 2025, cyangije zimwe mu nganda zikomeye.
Irani rero ishobora kuba ishaka kwihorera ku bikorera ku butaka bwa Qatar, kuko Amerika ifite ibirindiro bikomeye muri icyo gihugu.
Qatar ikomeje gukorana n’inshuti zayo (nk’ Amerika) kugira ngo irinde ko ibyo bitero byakongera cyangwa bigatera ibindi bihugu kwinjira mu ntambara.
Amerika iracyari mu myanya yayo, ariko irimo kugenzura neza uko ibintu bigenda.
Uko ibindi bihugu nka Arabia Saoudite, Uburusiya, Israel n’u Bushinwa bizabyitwaramo nibyo bizagena niba ibintu bizashyuha cyangwa bizarangira nk’amagambo n’ibihano gusa.
Icyo gitero gishobora guteza ku bukungu bw’isi, izamuka ry’ibiciro bya peteroli (na lisansi);
Qatar ni kimwe mu bihugu byohereza gazi na peteroli ku rwego rwo hejuru ku isi.
Iyo habayeho igisa n’intambara mu karere ka Gulf (aho haturuka peteroli nyinshi), ibiciro bihita bizamuka.
Isoko ry’imari (stock markets) riragwa iyo hari igitero kinini kibaye, cyane cyane iyo harimo ibihugu bikomeye nka Amerika na Irani.
Ibigo bikomeye ku isi, nka ExxonMobil, TotalEnergies, cyangwa Shell, bishobora guhomba cyangwa gukurura ishoramari ry’inkurikizi mbi (panic sell-offs).
Amerika, kubera ko abasirikare bayo n’ubusugire bw’aho ibarizwa byibasiwe, ishobora gusubiza bikomeye.
Arabia Saoudite, ifite umubano mubi na Irani, ishobora gufata icyemezo cyo kwinjira muri gahunda z’igisirikare.
Nihagira impande eshatu cyangwa zirenze zinjira (nk’u Burusiya bufasha Irani, cyangwa Israel na Amerika bifatanya), bishobora kuvamo intambara nini y’akarere.
Ibyo bizatuma imihahirane y’isi ihagarara, ingendo mpuzamahanga (indege n’ubwikorezi) zigabanuka, abashoramari barushaho gukuramo amafaranga yabo, bikagira ingaruka ku bukungu bw’isi.