Masisi: Imirwano Ikaze hagati ya Wazalendo na AFC-M23 yahitanye Colonel Hangi Miujiza

Masisi: Imirwano Ikaze hagati ya Wazalendo na AFC-M23 yahitanye Colonel Hangi Miujiza

Imirwano ikomeye yongeye kubura hagati y’imitwe ya Wazalendo na AFC-M23 mu gace ka Kalembe, muri Territoire ya Masisi, Groupement ya Bashali Mokoto, aho intambara y’amajwi y’imbunda ziremereye yumvikanye.

Iyi mirwano yatewe n’igitero cya Wazalendo baturutse mu duce twa Kisimba, Nasiza, na Hembe, aho bafashwaga n’abarwanyi ba FDLR. Ibirindiro by’ingabo za AFC-M23 ku musozi wa Mushali nibyo byabaye intandaro y’iyi ntambara ikomeye.

Colonel Hangi Miujiza wa Wazalendo yishwe arashwe mu mirwano

Amakuru yizewe atangazwa n’ababikurikiranira hafi aravuga ko Colonel Hangi Miujiza, wari umwe mu bayobozi bakomeye ba Wazalendo, yahasize ubuzima arashwe mu mirwano.

Uyu yayoboraga Bataillon ya 6 HIBU mu mutwe wa APCLS, mbere y’uko yinjira mu itsinda rya CMC-VDP, rigize ihuriro rya Wazalendo. Yari amaze icyumweru kimwe gusa ahinduye uruhande.

“Colonel Hangi yari umusirikare w’impinduramatwara, wagerageje guhuza imbaraga za Wazalendo ariko amaherezo agwa ku rugamba rutagira umurongo uhamye wa politiki,”  umusesenguzi wigenga wo muri Goma.

Nubwo General Major Sultani Makenga, umwe mu bayobozi ba AFC-M23, aherutse gutanga ubutumwa bw’amahoro ku baturage ba Kivu ya Ruguru, nta ituze riraboneka mu baturage batuye mu duce twegereye aho imirwano iri kubera.

“Twumva imbunda ziremereye ziturika ku misozi ya Mushali. Abaturage benshi barahunga, abandi barihisha mu mashyamba. Nta mutekano,” umwe mu batuye hafi ya Kalembe.

Kugeza ubu, ntiharamenyekana umubare nyawo w’abaguye mu mirwano cyangwa ibyangijwe, ariko amakuru y’ibanze avuga ko imirwano ikomeje no ku mupaka uhuza Masisi, Rutshuru na Walikale, aho Wazalendo bivugwa ko bahungiye mu gace gato ka Kisimba mbere yo gutera.

Impinduka mu mitwe yitwaje intwaro: Wazalendo baracyegeranya imbaraga?

Iyicwa rya Colonel Hangi rishobora guhungabanya imitekerereze ya Wazalendo, by’umwihariko itsinda rya CMC-VDP, ryari rimaze igihe rigerageza kwigarurira ibice M23 ifiteho ububasha. Ibi bishobora kuba ikimenyetso cy’uko AFC-M23 igifite imbaraga ku rugamba, n’ubwo igaragara nk’irimo gushaka kwiyegereza abaturage binyuze mu butumwa bwa politiki buciye bugufi.

 

Icyo bivuze kuri Kivu ya Ruguru muri rusange

Ubuyobozi bwa FARDC bukomeje kugerageza guhuza imitwe y’aba Wazalendo, ariko ibihombo ku buyobozi bwabo biracyabangamira iyi gahunda.

AFC-M23, n’ubwo igaragaza ubushake bwo kuvuga ku mahoro, iracyari mu bikorwa bya gisirikare bikomeye.

Abaturage bakomeje gusaba ko amahoro yafatwa nk’icyihutirwa aho kongera ibitero ku baturage cyangwa kwinjiza indi mitwe ya wazalendo mu ntambara bikorwa na Leta ya Kinshasa.

 

Intambara idafite umurongo wa politiki uhamye

Iyi mirwano yo muri Kalembe ikomeje kugaragaza ko intambara ya M23 n’imitwe ya Wazalendo ifite umuzi ukomeye, ariko itagaragaza umurongo umwe wa politiki cyangwa igisubizo kigaragara ku bibazo by’umutekano.

“Iyo dushyingura umutwe umwe w’umusirikare w’Umunyekongo, tugomba kwibuka ko tutari gushyingura icyizere cy’abaturage,” Bwana Jules Miruho, umunyapolitiki wo muri Goma.

 

“FDLR na Wazalendo: Ubushuti bukomeye cyangwa ikigeragezo cya demokarasi muri Congo?”

1. Ubusesenguzi bwa Gisirikare: Icyerekezo, imbaraga n’imbogamizi

Imirwano yo ku wa 5 Kanama 2025 igaragaza ko AFC-M23 ikiri ku rwego rwo hejuru mu bya gisirikare, by’umwihariko mu bijyanye n’imyiteguro, kugenzura imisozi (nk’uwitwa Mushali), no kugaba ibitero by’ingufu. Wazalendo, bari bafite abari muri APCLS na CMC-VDP, bafite ingorane zo guhuza imiyoborere, dore ko no kwicwa kwa Colonel Hangi Miujiza bigaragaza icyuho mu buyobozi.

Ingingo z’ingenzi:

M23 ifite strategie ya “defensive offensive”: N’ubwo ivuga amahoro, ikomeza gukomeza imbaraga z’igisirikare ku butaka bw’ingenzi.

Wazalendo bafite ibice byinshi birimo abahoze mu yindi mitwe (ex-APCLS, FDLR), bikabangamira ubushobozi bwo gukora nk’ihuriro rimwe rifite igisirikare kidasobanya.

FDLR irimo kwinjira mu mirwano nk’umuterankunga wa Wazalendo, bigatanga ishusho y’intambara ifite inyungu nyinshi zitari iza gisirikare gusa (politiki, ubutaka, amabuye y’agaciro).

 

2. Igipolisi: Kutagaragara ku murongo, ihungabana ry’umutekano w’abaturage

Muri Territoire nka Masisi, igipolisi cya Congo (PNC) kigaragara nk’icyaciwe intege cyangwa kitari ku murongo mu gucunga umutekano mu midugudu iri hafi y’imirwano. Iyo imirwano itangiye, abaturage ni bo bababara mbere, barahunga, batakaza imitungo, bamwe barashimutwa cyangwa bakicwa.

Igipolisi nticyabasha gucunga umutekano mu birometero bike uvuye ku rugamba, by’umwihariko aho abaturage bahungira.

Ibi bigaragaza icyuho gikomeye mu mihuzabikorwa ya gisirikare na polisi, ndetse bigatera impungenge mu gihe abaturage bakeneye uburinzi bwihuse.

 

3. Imibereho y’impunzi: Indishyi z’intambara zidakemuka

Imirwano mu duce nka Kalembe, Mushali, Kisimba, na HEMBE ishobora kongera umubare w’impunzi n’abimukira mu gihugu imbere (IDPs – Internally Displaced Persons). Abo baturage basize imirima, amazu, abana bamwe badasubiye ku mashuri.

Nta nkambi ziteguye cyangwa se serivisi z’ubutabazi zihari mu gihe cy’imirwano.

Impamvu z’ihunga si imirwano gusa, ahubwo harimo: ubwoba bwo kwinjizwa ku ngufu mu mitwe yitwaje intwaro, ibura ry’ibiribwa, cyangwa kwamburwa n’imitwe yitwaje intwaro ihaboneka.

 

4. Ihuriro rya LUCHA: Ingingo ya politiki mu ntambara idafite umurongo

LUCHA (Lutte pour le Changement), nk’ihuriro rishingiye ku baturage, riharanira impinduka binyuze mu mahoro. Gusa biragoye kubona aho ihuriro nk’iri rihagaze mu ntambara ya Kalembe. Bamwe mu bari muri LUCHA basigaye bajya muri politiki y’ubutegetsi, abandi bakomeza kurwanya kwivanga k’imitwe yitwaje intwaro mu buzima bwa rubanda.

 

LUCHA yahoraga isaba ko imitwe yitwaje intwaro ishyirwa hanze ya politiki, ariko kuba bamwe mu bayobozi bayo barinjiye muri politique bigaragaza ihindagurika ry’uruhare.

LUCHA n’andi mashyirahamwe y’abaturage ntabwo abona ijambo ryagutse mu biganiro by’amahoro n’ubutabera; ni abarebera gusa.

N’ubwo bagerageza kotsa igitutu ubuyobozi, nta buryo bwo kugera ku nteko ishinga amategeko cyangwa igisirikare bafite, bityo bikaba bigoye kugira uruhare mu gukemura ikibazo.

Imirwano yo muri Kalembe si iy’amasasu gusa, ni intambara y’imigambi n’ibibazo byinshi byashibutse mu bwumvikane buke bwa politiki, ubusumbane bw’imibereho, no kwivanga kw’imitwe yitwaje intwaro.

AFC-M23 n’ubwo ikomeje gutsimbarara ku butaka, irimo no guhindura isura y’amarenga ya politiki.

Wazalendo barimo kugerageza guhuza imbaraga, ariko bafite ibibazo bikomeye byo mu buyobozi no mu myumvire.

Abaturage, cyane cyane impunzi, nibo baharenganira, kuko nta mutekano n’imibereho bafite.

Polisi na Leta, mu guhangana n’imvururu zishobora kuva mu ntambara, bagaragara nk’abari inyuma y’ibihe.

 

Leta ya Congo, cyane cyane mu bihe by’amatora cyangwa intambara zifite inkomoko kuri politiki, yagiye ikoresha imitwe yitwaje intwaro nk’ikiraro cyo gutera ubwoba cyangwa kurwana intambara z’idini, ubwoko, cyangwa ubwumvikane buke bw’ubutegetsi.

Ingero:

FDLR: rimwe na rimwe ihabwa akato, ariko kandi ihuzwa n’icyizere cya bamwe mu bayobozi bo mu burasirazuba bafite inkomoko mu baturage barwanya M23.

Mai-Mai/Wazalendo: Leta yagiye ibarekera ubwisanzure mu turere runaka kuko bagereranywa nk’abari kurwana “intambara y’igihugu” mu mwanya w’ingabo za Leta.

Impamvu: Ibi bikorwa kugira ngo Leta itarwanywa n’abaturage bayo ubwabo, ahubwo birekera imitwe yitwaje intwaro guhangana n’abandi, bigasa n’aho Leta idafite aho ibogamiye, ariko ari yo ikoresha iyo politiki mu ibanga.

Wazalendo bamwe bo muri APCLS, Mai-Mai, na Nyatura: bamwe bajya mu gisirikare cyangwa mu myanya ya politiki nyuma yo kwemera guhagarika kurwana.

 

2. Ubucuti bwa Leta n’imwe mu mitwe; politiki y’irondabwoko cyangwa igice

Hari ubucuti butavugwa cyane hagati y’abayobozi bamwe na bamwe muri Leta n’imwe mu mitwe yitwaje intwaro bitewe n’ubwoko, inkomoko cyangwa inyungu zihariye.

Ingero:

Bamwe mu bayobozi ba FARDC bashinjwa gukorana na FDLR mu rugamba rwo kurwanya M23, kandi FDLR ifatwa nk’umutwe w’iterabwoba.

Hari abayobozi bo mu burasirazuba bafasha Wazalendo mu rwego rwo kugira ngo bagume ku butegetsi binyuze mu “gucungira abaturage umutekano” mu buryo butemewe n’amategeko.

Iki ni igitugu cya politiki gishingiye ku gucunga akarere cyangwa ubwoko, aho imitwe yitwaje intwaro ihinduka igikoresho cya Leta cyangwa cy’abayirimo.

 

3. 3. Amahoro y’amategeko vs amahoro y’ikinamico

Politiki ya Leta yagiye ikoresha ibiganiro by’amahoro (nk’ibyabaye i Nairobi, Addis Abeba, Kampala, n’ahandi) kugira ngo ihuze imitwe, ariko akenshi bigahinduka ikinamico yo kwerekana ko bashaka amahoro kandi mu by’ukuri harimo kubaka imbaraga z’igisirikare cya bamwe.

Ingero:

Amasezerano ya Nairobi 2022-2023 yasinywe, ariko imirwano yarakomeje.