EUGENE OFFICIAL

Lawrence Kanyuka yanditse kuri X igisubizo ku byo abantu bibaza.
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE UMUTEKANO

Lawrence Kanyuka yanditse kuri X igisubizo ku byo abantu bibaza.

Jul 27, 2025

Lawrence Kanyuka yanditse kuri X igisubizo ku byo abantu bibaza.

 

Umuvugizi wa M23 mu bijyanye na politike, bwana Lawrence Kanyuka yatangaje ku rukuta rwe rwa X amagambo asobanura ibyo abantu bibaza, akabayavuze ko:

 

“Aho gushyira mu bikorwa ingamba zubaka icyizere hagati y’impande zihanganye, ubutegetsi bwa Kinshasa burasabiriza AFC/M23 ngo ibuhe kabone n’uduce duto tw’ubutaka, busimbuza imfungwa bwafunze hashingiwe ku birego bitari ukuri. Bamwe muri abo bafashwe bazize gusa uko basa cyangwa aho bakomoka.”

 

“Iyi nshuro rero, ubwo butegetsi bugomba kubanza gushyira mu bikorwa izo ngamba zubaka icyizere mbere y’ibindi byose.”

 

Iby’ingenzi bivugwamo:

Ubutegetsi bwa Kinshasa ntabwo bwubahiriza inzira zo kubaka icyizere (ex. kurekura imfungwa, ibiganiro), ahubwo burashaka ko M23 ibwemerera ubutaka busimbuye abo bafunzwe.

 

Hari imfungwa nyinshi zafashwe hashingiwe ku isura (facial profile) cyangwa aho bakomoka, aho kuba ibyaha bifatika.

 

Ubutumwa bw’ingenzi: hari ukwirengagiza inzira nyazo z’amahoro, hakabanza gukorwa igisa n’uburiganya cyangwa ubucakura.

 

Uko byumvikana mu rwego rwa politiki:

Iri jambo rivuga ko ubuyobozi bwa Kinshasa budakoresha inzira y’amahoro nk’uko byari byemejwe, ahubwo burimo kugerageza “gucuruza ubutaka” kugira ngo bubone ibyo bwari bufiteho inshingano (nko gufungura imfungwa zafunzwe mu buryo bw’akarengane).

 

Icyo bisaba: Ni uko mbere y’ibindi byose, hubahirizwa inzira zubaka icyizere mu mpande zombi, aho kugira ngo habeho ubushukanyi cyangwa imishyikirano idafite ishingiro.

 

Ingamba zubaka icyizere mu buryo bisesenguye, cyane cyane mu rwego rw’intambara yo mu Burasirazuba bwa RDC hagati ya FARDC na M23/AFC.

 

Ni ingamba cyangwa ibikorwa bifatika bigamije kuzamura icyizere hagati y’impande zihanganye, bigamije gutegura amahoro arambye. Zikorwa mbere cyangwa mu gihe cy’ibiganiro, kandi bigaragaza ubushake bwo kubana mu mahoro.

 

Urugero rw’izo ngamba mu bibazo bya M23 na RDC

Dore ingamba zubaka icyizere zagiye zisabwa cyangwa zitangwa n’impande zitandukanye:

 

Gufungura imfungwa zafashwe nabi abaturage cyangwa abarwanyi bafashwe ku mpamvu zitubahirije amategeko, nta byaha bakoze bagafungurwa.

 

Kureka guhohotera abo bikekwa ko bafitanye isano na M23,  ntihagire ufatwa hashingiye ku bwoko, aho akomoka cyangwa isura ye (urugero: abanyamulenge, abavuga ururimi rw’ikinyarwanda bo muri Kivu).

 

Guhagarika amagambo y’urwango mu itangazamakuru: Ibitangazamakuru bya Leta cyangwa ibyegereye ubutegetsi bigomba guhagarika ibisebanya n’urwango

 

Kureka ibikorwa bya gisirikare muri zones zicumbikiye abaturage: Kurinda ko abasivile bibasirwa mu mirwano.

 

Kugirana ibiganiro bitabogamye: Hakajyaho itsinda ryigenga cyangwa mpuzamahanga rihuza impande zitavuga rumwe.

 

Kwemera uruhare rw’abahuza b’akarere (EAC, CIRGL, AU):   Kutabera ibamba inkunga y’ubuhuza bwatanzwe n’abaturanyi nka Kenya, Angola cyangwa Tanzania.

 

Kumenyekanisha ibyavuyemo no kubihamya mu nyandiko:    Buri cyemezo cyafashwe kigashyirwa ku murongo wemewe, atari amagambo gusa

 

Guhagarika ibikorwa bya FDLR n’indi mitwe yitwaje intwaro ifite uruhare muri Jenoside: Kinshasa yasabwaga guhagarika imikoranire n’imitwe nk’iyo.

 

Impamvu ibi ari ingenzi:

M23 isaba ibi bintu nk’ uburyo bwo kwerekana ko Kinshasa idafite ubushake bwo guhindura ibintu.

 

RDC nayo yigeze gusaba M23 gushyira intwaro hasi kugira ngo ibiganiro bikomeze.

 

Ariko impande zombi zagiye zinanirana, buri ruhande ruvuga ko urundi rutubahirije ibyo rwemeye.

 

Kugira ngo amahoro arambye agerweho, buri ruhande rugomba gutangirana n’ingamba zoroshye zubaka icyizere, kandi ibi ntibikwiye kuba amayeri ya politiki cyangwa ubucakura nk’uko bijya bikorwa n’uruhande rwa Leta ya Kinshasa, ahubwo bigomba kwerekanwa mu bikorwa bifatika.

 

 

 

Gufungura imfungwa za M23 cyangwa abakekwaho kubashyigikira

M23   isasaba ifungurwa ry’abo yita imfungwa za politiki n’abafashwe batari mu mirwano, Leta ya Kinshasa yafunze abantu, inabikora ishingiye ku byiswe “isura yabo” benshi bafunzwe nta rubanza, bamwe baburiwe irengero

 

Guhagarika ibikorwa bya FDLR n’indi mitwe yica abaturage

Kureka gukorana n’imitwe nka FDLR, CMC, Nyatura, RUD; M23 ivuga ko ari imwe mu mpamvu yitwaje intwaro, ko irwana n’ubufatanye bwa FARDC na FDLR, Kinshasa ihakana ko ikorana n’iyo mitwe, ariko ibimenyetso by’iperereza mpuzamahanga birabigaragaza, FDLR iracyagaragara ifatanya n’ingabo za Leta (nk’uko byagaragajwe i Masisi, Rutshuru, Nyiragongo, n’ahandi).

 

Kwemera ubuhuza bw’akarere (EAC, Angola, AU)

Kwemera ko habaho ubuhuza butabogamye, M23 irabushyigikiye ariko igasaba ko butava gusa kuri Kinshasa.

 

Guhagarika imvugo z’urwango mu itangazamakuru

Guhagarika amagambo asebanya, y’ivangura cyangwa apfobya:     M23 ivuga ko ari yo basebya cyane, ko ibinyamakuru bya Leta bikomeje gutangaza amagambo asebanya abita umutwe w’iterabwona“terroristes”, abanzi b’igihugu“ennemis de la République”, inyeshyamba z’abanyarwanda “Rwandophones rebels”.

 

Kureka gufata abaturage b’inzirakarengane nk’abacyekwaho kuba muri M23

M23 isaba ko habaho kwirinda guhohotera abavuga ikinyarwanda cyangwa abanyamulenge,   M23 ishinja FARDC n’inzego z’ubutasi gufunga abaturage batagize icyo bakoze Kinshasa yihisha inyuma y’ijambo “sécurité nationale” (umutekano w’igihugu).    Imiryango mpuzamahanga yagaragaje ubwicanyi bwakorewe abasivile babuze uko basubira iwabo muri Rutshuru, Nyamilima n’ahandi

 

Kugirana ibiganiro birambye, atari igitugu cyangwa agahato

Kwemera ibiganiro bitabogamye: M23 isaba ko habaho ibiganiro byimbitse bihuza n’ibibazo by’amoko, ubwenegihugu, no kwimwa uburenganzira, Kinshasa ishyira imbere ko M23 ishyira intwaro hasi mbere, Kinshasa ntirashaka gutangira ibiganiro hatabayeho intambara.

 

Icyasohoka muri iri sesengura:

FARDC/Kinshasa: iracyafite umutekano n’ubutegetsi bisanzwe bishingiye ku gutoteza abandi (repression), imvugo y’urwango, n’ukwiyumvisha ko ikibazo cya M23 ari “icy’abavogera igihugu”.

 

M23: ishyira imbere ko ikibazo ari politiki n’uburenganzira bw’abenegihugu.

 

Imiryango mpuzamahanga nka EAC, CIRGL, AU: ishobora kuba urufunguzo rw’ukuri, ariko Kinshasa ntiyifuza ko urwo rufunguzo rubaho hatabayeho ko M23 ibanza gutsinda mu ntambara, kuko Kinshasa ikoresha imbaraga z’umurengera igamije kuvanaho burundu M23.

 

Ingamba zubaka icyizere ni ingenzi, ariko ubu Kinshasa niyo itarimo kuzubahiriza nk’uko bigomba, ahubwo ikoresha intwaro n’imvugo y’urwango. Nibadashyira imbere ibiganiro bishingiye ku kuri no kwishyira hamwe, intambara ishobora gukomeza ifite igisobanuro cya politiki n’amoko.