Intambara yibasiye Uvira n’Intara ya Kivu y’Amajyepfo: Ihuriro ry’amahanga, abacancuro n’ingabo za Leta muri Congo
Intambara yibasiye Uvira n’Intara ya Kivu y’Amajyepfo: Ihuriro ry’amahanga, abacancuro n’ingabo za Leta muri Congo
Uvira, Minembwe, Bukavu, kuwa 28 Kanama 2025; Umutekano wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo wongeye kujya mu icuraburindi, nyuma y’icyumweru cyuzuye imirwano ikomeye mu bice bitandukanye by’Intara ya Kivu y’Amajyepfo, iya Kivu y’Amajyaruguru ndetse no mu Ntara zo hagati muri Kongo. Amakuru aturuka ahantu hatandukanye yemeza ko mu bice bya Minembwe, Uvira, Mwenga na Walikale habereye imirwano yiganjemo ikoreshwa rya drones, ibikoresho bigezweho bikomeje guhindura uburyo intambara yo muri Congo irwanwa.
- 1. Uvira: Imirwano ikomeye ihuriyemo impande nyinshi
Mu karere ka Minembwe, imirwano yatangijwe n’ihuriro ririmo ingabo za Leta (FARDC), abarwanyi ba FDLR, imitwe ya Mai-Mai, hamwe n’ingabo z’u Burundi n’abarwanyi b’Imbonerakure, bafashijwe n’abacancuro baturutse hanze, bose biyemeje kugaba igitero gikomeye ku barwanyi ba Twirwaneho na M23 bari muri ibyo bice.
Abatangabuhamya bavuga ko byari ubwa mbere mu karere hakoreshwa drones mu buryo bwagutse. Abaturage babonye ibikoresho byo mu kirere bigwa hejuru y’ingo zabo bimeze nk’indege ntoya zifite ubumara. Umwe mu baturage witwa Pascal Ndagijimana, wari wahungiye i Minembwe, yavuze ati: “Twabonye ibintu bisa n’inyoni ariko byari mu kirere, hanyuma amasasu atangira kugwa hejuru y’ingo zacu. Twabonye neza ko ari drones. Ubu abantu benshi bahungiye mu misozi.”
Imibare y’agateganyo yerekana ko abarenga 70 bamaze guhitanwa n’iyo mirwano, abandi amagana baracyari mu muhanda bagerageza guhungira muri Uvira cyangwa mu nkambi ziri hafi y’umupaka w’u Burundi.
- Uburusiya, Ukraine na Congo: abandi bakinnyi binjiye mu kibuga
Indi nkuru iri kuvugisha benshi ni iyo mu rwego mpuzamahanga: Uburusiya bwatangaje ko Ukraine iri kohereza drones muri RDC, cyane cyane mu mutwe wa ADF ukorera mu mashyamba ya Beni. Amakuru aturuka mu binyamakuru mpuzamahanga avuga ko ibi bikorwa bishobora kuba bifitanye isano n’intambara yo muri Ukraine, aho ibihugu byombi biri gushaka inyungu muri Afurika.
Umunyamakuru w’Umudage ukorera muri Kampala yagize ati: “Iyi si intambara y’abanyekongo gusa. Ni intambara y’ubukungu, iy’amasoko y’imari n’iya geopolitics. Kuba Ukraine cyangwa Uburusiya byohereza drones muri Congo bisobanura ko iyi ntambara iri kurenga imipaka.”
Guverinoma ya RDC ntirashaka kugira icyo ivuga kuri ibyo birego, ariko bamwe mu basesenguzi bavuga ko byerekana uko Congo ikomeje kuba “ahantu ho kugeragerereza intwaro zigezweho.”
- Itangazo rya Twirwaneho
Umuvugizi wa Twirwaneho, umutwe w’abanyamulenge urwanira mu Minembwe, yatangaje kuri uyu wa 27 Kanama ko “ibitero byagabwe ejo n’uyu munsi byari bigamije gusenya burundu abaturage bacu. Turimo turwana ku buzima bwacu no ku mitungo yacu. Nta kindi kintu dushaka uretse uburenganzira bwo kubaho.”
Iryo tangazo ryakurikiwe no gukaza imirwano hagati y’uyu mutwe na FARDC ndetse na Wazalendo, bigaragaza ko ubuzima bw’abaturage b’akarere ka Minembwe bukomeje kuba mu kaga.
- Beni: Police ya RDC mu mirwano na UPDF
Mu mujyi wa Beni, amakuru avuga ko habayeho kurasana hagati ya polisi ya RDC n’ingabo za Uganda (UPDF). Byavuzwe ko impamvu nyamukuru ari uko UPDF yashakaga gukora iperereza ku bikorwa bya ADF, ariko polisi ya Kongo ikabibona nk’igikorwa cyo kurenga ku butaka bwayo.
Umwe mu bayobozi b’inzego z’umutekano muri Beni yagize ati: “Abasirikare bacu n’abapolisi bagomba kubahiriza amategeko agenga ubusugire bw’igihugu. Ntidushobora kwemera ko igisirikare cy’igihugu cy’amahanga gikora ku butaka bwacu nta burenganzira.”
- Kongo Central: Abaturage barashwe na polisi
Mu Ntara ya Kongo Central, amakuru yemeza ko abantu benshi bishwe na polisi nyuma y’imyigaragambyo y’abaturage barimo basaba gusobanurirwa impamvu amafaranga yabo yinjizwa n’amadeni y’igihugu adashora mu bikorwa bibateza imbere. Abatangabuhamya bavuga ko polisi yarashe amasasu mu bantu, ihitana byibura abantu 12.
6. Mu Bubirigi umunyamakuru Pero Luwara yakize urupfu
Umunyamakuru Pero Luwara uzwiho kunenga ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi yatangaje ko yari hafi kwicwa, ariko “Imana ikinga akaboko.” Mu butumwa yashyize ku rubuga rwe rwa X (Twitter), yavuze ko yahuye n’abantu batazwi bamukurikiye mu muhanda i Bruxelles, ariko polisi ihita igoboka.
Ibi byongereye icyizere cy’uko intambara ya Kongo iri kugera mu Burayi mu buryo bw’isesengura n’imibereho y’impunzi.
- Mwenga: Imirwano hagati ya M23 na Wazalendo
Mu karere ka Mwenga, imirwano yongeye gufata indi ntera hagati ya M23 na Wazalendo. Abaturage bavuga ko amasasu yumvikanye i Kitutu n’i Kalole, ibintu byateje ubwoba n’ubuhungiro bukomeye. Abaturage bahunze basaga 20,000 bahungiye mu nkambi za Bukavu.
- Walikale: M23 iri kohereza abasirikare n’ibikoresho mu bice bya Kashebere
Raporo zivuga ko umutwe wa M23 ukomeje kohereza abasirikare benshi n’ibikoresho bikomeye mu bice bya Kashebere muri Walikale. Abasesenguzi bavuga ko ibi bishobora kuba intangiriro y’imirwano mishya igamije gufata ibice byinshi bya Kivu y’Amajyaruguru no guhangana n’ingabo za FARDC zikomeje guhura n’ikibazo cy’ubushobozi.
Ingaruka ku baturage n’akarere
Ibi bikorwa byose byatumye abaturage bo mu bice bya Kivu bagera mu bihe bitoroshye. Abenshi barimo guhunga mu misozi, abandi bagana mu bihugu by’abaturanyi nk’Uburundi n’Urwanda. Imiryango mpuzamahanga irimo ICRC na UNHCR yatangaje ko ikibazo cy’impunzi kigiye gufata indi ntera.
Umusesenguzi w’umutekano muri Kigali yavuze ati:
“Iyo urebye uko ibintu bihagaze, Congo irimo guhinduka ahantu ho gukinira intambara z’amahanga, uhereye ku Burusiya na Ukraine kugeza ku bihugu byo mu karere nka Uganda n’u Burundi. Abaturage ni bo barimo kubihomberamo kurusha abandi bose.”
Kongo irimo kuba isibaniro ry’intambara nyinshi, iz’imbere mu gihugu n’izo mpuzamahanga. Uko ibintu bimeze uyu munsi, ikibazo ntikigarukira ku mitwe yitwaje intwaro gusa, ahubwo kimaze kuba ikibazo cy’akarere kose n’isi yose muri rusange. Abaturage bo muri Kivu ni bo bari kwishyura igiciro cya mbere: guhunga, kubura ubuzima n’umutekano, mu gihe abakinnyi mpuzamahanga bo bakomeje gupima imbaraga z’intwaro zabo ku butaka bwa Congo.