EUGENE OFFICIAL

Goma: Ubwato bwa Kivu Express bwagonze ibisigazwa by’ubwitwa Mikeno
AMAKURU MU MAHANGA UMUTEKANO

Goma: Ubwato bwa Kivu Express bwagonze ibisigazwa by’ubwitwa Mikeno

Aug 21, 2025

Goma: Ubwato bwa Kivu Express bwagonze ibisigazwa by’ubwitwa Mikeno

Mu ijoro ryakeye mu mujyi wa Goma, ubwato bwihuta cyane bwitwa Kivu Express bwagonze ibisigazwa by’ubundi bwitwa Mikeno bwari bwarohamye mu kiyaga cya Kivu mu myaka ine ishize. Ibi byabaye mu gihe ubuyobozi bwa Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) buyobowe na Perezida Félix Tshisekedi (Fatshi) bwari bwarananiwe gukuraho ibyo bisigazwa.

Iyi mpanuka, n’ubwo itagize ingaruka zikomeye ku buzima bw’abantu bari bari mu bwato, yongeye kuzamura impaka ku mutekano wo mu mazi ya Kivu ndetse no ku ruhare rw’inzego zose zifite inshingano mu gukumira impanuka nk’izi.

Uko byagenze

Amakuru yemezwa n’abagenzi bari bari muri Kivu Express avuga ko ubwo bwato bwari buvuye i Bukavu buza kugana ku cyambu cya Goma, ahagana saa sita z’ijoro. Ahagana mu gice cy’ahazwi nko hagati y’amazi, bwagize ikibazo cyo kugonga ikintu gikomeye.

Umwe mu bagenzi witwa Safari Claude, wari mu bwato, yagize ati:

“Twumvise urusaku rukomeye, ubwato burahinda. Twese twabonye ko twagonze ikintu mu mazi. Nyuma tubwirwa ko ari ibisigazwa by’ubwato bwa Mikeno bwari bwarohamye kera.”

Nta muntu n’umwe wakomeretse bikomeye, ariko abagenzi benshi barahungabanye, bamwe banashaka gusimbuka mu mazi bibwira ko ubwato bugiye kurengerwa. Abakozi b’ubwato basabye abantu kwihangana kugeza ubwo byemejwe ko nta cyobo cyacitse mu bwato.

Ubutegetsi bwa Fatshi bwashinjwe uburangare

Ibisigazwa by’ubwato Mikeno byari bimaze imyaka ine biri mu mazi, nyuma y’uko icyo cyombo cyarohamye mu buryo butavuzweho rumwe. Abaturage bo muri Goma bavuga ko byari byarahindutse akarima k’uburangare bw’ubutegetsi bwa Kinshasa.

Maman Béatrice, utuye hafi y’icyambu cya Goma, yagize ati:

“Ibyo bisigazwa byabaye indiri y’uburozi mu mazi. Twarabivugaga ngo bikurwemo ariko ubutegetsi ntacyo bwakoze. None dore byateje ikibazo. Ni ikibazo cy’uburangare bwa Leta.”

Ku rundi ruhande, abayobozi ba guverinoma bavuga ko ikibazo cyasabaga ibikoresho bikomeye kandi bihenze, ibintu igihugu kidashobora kubona byihuse kubera ibibazo bya politiki n’umutekano.

AFC/M23 yatangije “Operation Kurohora”

Mu buryo butunguranye, abayobozi b’ihuriro AFC/M23 batangaje ko bagiye gufata iya mbere mu gukuraho ubwato bwose bwarohamye mu Kivu. Bavuze ko iki gikorwa kizaba kizwi nka “Operation Kurohora”, kigamije kugarura umutekano ku cyambu no hagati mu kiyaga.

Lawrence Kanyuka, Umuvugizi wa AFC/M23, yatangaje ko icyemezo gifashwe nyuma y’uko babonye Leta ya Kinshasa itabishyira imbere:

“Ntabwo twakwemera ko abaturage bacu bakomeza kubangamirwa n’uburangare. Uruhare rwacu ni uguharanira ko mu cyambu n’ahandi hose mu mazi hagaruka ituze n’umutekano. Twatangiye igikorwa cyo gukuraho ibisigazwa by’ubwato byarohamye kugira ngo abantu batekereze ku mutekano aho kwicwa n’uburangare.”

Uyu muvugizi yongeyeho ko AFC/M23 ifite abakozi n’ibikoresho bizakoreshwa mu gushakisha no gukuraho ibindi byombo byarohamye mu kiyaga cya Kivu kenshi cyakunze gutera impanuka.

Ese AFC/M23 ifite ubushobozi bwo kurohora ibiri mu kiyaga?

Abasesenguzi baravuga ko n’ubwo AFC/M23 yigaragaza nk’ifite ubushake bwo gufasha abaturage, hari ibibazo byinshi by’amategeko n’imibanire ya politiki bishobora kubuza ko ibikorwa byayo byemerwa ku rwego mpuzamahanga.

Prof. David Mugisha, inzobere mu bijyanye n’amategeko mpuzamahanga, yagize ati:

“Niba AFC/M23 itangiye gukora ibikorwa byo kurohora ikivu, ni ikimenyetso cy’uko iri kwiyubaka nk’ubuyobozi buhamye mu bice igenzura. Ariko ibi biratera impungenge kuko byerekana ko Leta ya Kinshasa isa n’iyamaze guhebera urwaje.”

Uko abaturage babifashe

Abaturage bo muri Goma bakiriye neza iki gikorwa cya AFC/M23, bavuga ko aho guhora mu bibazo ari byiza ko hari ugufata iya mbere.

Mugenzi Pascal, umushoferi w’ubwato buto, yagize ati:

“Twahoraga dutinya kugera ahantu Mikeno yarohamiye. Iyo M23 itabikora, Leta ntiyajyaga kubikora. Ku bwanjye, icyo mbona ni uko ikiraro cyose cyadufasha gukomeza ubuzima ari ingenzi.”

Nyirabukwe Jacqueline, umucuruzi w’amafi, nawe ati:

“Abantu benshi twari tumaze imyaka tugira ubwoba bwo kwambuka ku manywa n’ijoro. Nibadufasha gukuraho ibyo bisigazwa, tuzishimira amahoro mu mazi.”

Politiki n’umutekano bikomeje kwivanga

Ibi bikorwa bishobora gutera impaka hagati ya Leta ya Kinshasa na AFC/M23. Leta izaba iri mu rungabangabo: kwemera ibyo bikorwa nk’igikorwa cyiza cyo kurengera abaturage cyangwa kubibona nk’uburyo M23 ikomeje kwigarurira ubuyobozi mu ntara.

Ku rundi ruhande, abahanga mu mutekano bavuga ko ibi bishobora kuzamura icyizere cy’abaturage kuri M23, bigatuma bigaragara nk’uko iyo nyeshyamba iri kurusha Leta ubushobozi bwo guhangana n’ibibazo by’ingutu.

Impanuka ya Kivu Express yongeye kugaragaza ikibazo gikomeye cy’umutekano wo mu mazi ya Kivu. Ibisigazwa by’ubwato Mikeno byari bimaze imyaka ine bititabwaho, byahindutse icyuho cy’ubuyobozi.

Mu gihe Leta ya RDC itarerekana uburyo izakemura ikibazo, AFC/M23 yamaze kwinjira mu kibuga itangira “Operation Kurohora”. N’ubwo bitera impaka ku rwego rwa politiki, abaturage bo basanga ari intambwe nziza yo kubarinda impanuka zindi.

Kugeza ubu, ikirere cya Kivu kirimo urunturuntu rw’impaka: ese ni nde ukwiye kubazwa umutuzo w’amazi? Ni Leta yemewe ku rwego mpuzamahanga cyangwa ni umutwe wa gisirikare wahisemo gufata iya mbere?

Icyizere cy’abaturage kiri aho: kubona amazi y’Amajyepfo ya Kivu yongera kuba ahantu hatekanye, aho ubwato butazongera kurengera kubera uburangare.