GASITA YAMAZE GUHUNGIRA MU BURUNDI NYUMA YO GUSOHOKA MURI UVIRA MU BURINZI BUKOMEYE
GASITA YAMAZE GUHUNGIRA MU BURUNDI NYUMA YO GUSOHOKA MURI UVIRA MU BURINZI BUKOMEYE BW’INGABO Z’UBURUNDI
Uvira, Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo; amakuru yizewe aturuka mu mujyi wa Uvira aravuga ko Gasita, umwe mu bayobozi bakuru b’abarwanyi mu burasirazuba bwa Congo, yamaze kuva ku butaka bwa RDC agahungira mu gihugu cy’u Burundi. Uru rugendo rwabaye mu ibanga rikomeye ariko rufite uburinzi bukomeye bw’inzego z’umutekano n’ingabo z’Uburundi, bikaba bigaragaza icyerekezo gishya mu mutekano n’imibanire y’ibihugu byombi.
Iyi nkuru ikomeje kuba isesengurwa n’abaturage, inzobere mu mutekano ndetse n’abanyapolitiki kuko igaragara nk’impinduka ikomeye ku bibazo by’umutekano mu karere ka Afurika y’Iburasirazuba, cyane cyane mu turere twa Kivu twibasiwe n’intambara z’amatsinda yitwaje intwaro.
GASITA NI MUNTU KI?
Abamuzi bavuga ko yavukiye mu gace ka Minembwe, ahantu hashyushye mu mateka y’intambara z’itwaje intwaro muri Kivu y’Amajyepfo. Akiri muto, Gasita yinjijwe mu mirwano y’imitwe y’abarwanyi, aza kwiyereka nk’umusirikare uzi kwitwara no kugira ubutwari. Iyo myitwarire yamuhesheje icyubahiro, ku buryo yaje kuzamurwa mu ntera mu gihe gito.
Mu minsi mike ishize, izina rya Jenerali Gasita, ubu uri mu ngabo za leta FARDC, ryongeye kuvugwa cyane nyuma yo gushinjwa kugira uruhare mu bitero byibasiye abaturage b’Abanyamulenge mu misozi ya Minembwe. Ibi bitero bivugwa ko byakozwe hifahishijwe drones z’intamara zitwa kamikaze.
IMPAMVU Y’IHUNGA RYE
Uhereye ku makuru yaturutse ku bashinzwe umutekano mu mujyi wa Uvira, Gasita yafashe icyemezo cyo kuva muri RDC kubera impamvu eshatu zikomeye:
Umuvundo w’intambara hagati ya FARDC na Wazalendo: Kuva mu ntangiriro z’uku kwezi, ingabo za leta zari zatangiye kotsa igitutu imirwano mu mujyi wa Uvira, bigatuma abarwanyi benshi batangira guhungabana.
Kuba Gasita yarabonye ko atakiri mu murongo umwe n’abayobozi ba Wazalendo: Inkuru zivuga ko habayeho kutumvikana hagati ye na bamwe mu bayobozi b’iyo mitwe, ku buryo yatinze gukomeza kumva ko ari we uri mu mwanya ukomeye.
Umutekano we bwite: Abasesenguzi bavuga ko Gasita yatinye kuba yashimutwa cyangwa agahitanwa n’abo mu gice cy’ubutegetsi cyangwa se abarwanyi bamufataga nk’umugambanyi w’igihugu, kuko abazalendo bamushinja ko yaba yaragize uruhare mu gufatwa kw’imigi ya Goma na Bukavu yigaruriwe n’abarwanyi ba M23.
UKO YASOHOTSE MURI UVIRA
Abatangabuhamya bo mu mujyi wa Uvira bavuga ko kuva ku mugoroba wo ku cyumweru, hari imodoka zirenga eshanu zifite ibirahuri byijimye zagaragaye zerekeza mu mupaka uhuza Uvira n’u Burundi. Aho hose harimo abarinzi bambaye imyenda ya gisirikare y’u Burundi.
Byari urugendo rwateguwe mu buryo bw’ibanga, ku buryo abaturage bake babonye iryo tsinda ry’imodoka batigeze bamenya neza uwari urimo kugeza ubwo amakuru atangazwa n’itangazamakuru rya Kinshasa ko uwo muntu atari undi uretse Gasita.
UBURUNDI MU ISHUSHANYO RISHYA
Uru rukundo rw’uburinzi rukomeye Gasita yahawe n’u Burundi rwatumye benshi bibaza byinshi ku mubano hagati ya Bujumbura na Kinshasa.
Ese u Burundi bwaba bumubonamo umunyapolitiki cyangwa umuyobozi ushobora kubafasha mu mugambi runaka?
Ese ni ikimenyetso cy’uko hari amasezerano atari yatangazwa hagati y’u Burundi na bamwe mu barwanyi bo muri RDC?
Cyangwa se ni intambwe u Burundi buteye mu gukemura ikibazo cy’umutekano mu burasirazuba bwa Congo binyuze mu buryo bw’ibanga?
Umusesenguzi w’umutwe w’umutekano mu karere yavuze ati:
“Gasita ntabwo ari umuntu usanzwe. Kuba abonye uburinzi bwa gisirikare bw’u Burundi ubwo yasohokaga mu Uvira, ni ikimenyetso cy’uko hari byinshi bikomeye biri inyuma y’iyi dosiye.”
Mu mujyi wa Uvira, abaturage batandukanye batangiye kugaragaza amarangamutima atandukanye. Bamwe bavuga ko kuva Gasita avuye mu mujyi wabo byabongereye icyizere cy’uko amahoro ashobora kugaruka.
Umwe mu bagore batuye mu kagari ka Kavimvira yagize ati: “Uyu mugabo yari azwi ko ari uteza umutekano muke. Abantu benshi bamaze gupfusha, abandi barahunga. None se ko yagiye, wenda twahumeka akanya gato.”
Ariko abandi baracyari mu rujijo, bavuga ko gusohoka kwe bishobora gutera intambara nshya hagati y’amatsinda asigaye mu mujyi.
IGIHUGU CYOSE KIRI KU NTSINZI CYANGWA?
Ihunga rya Gasita rishobora gusiga RDC mu bibazo byinshi:
Kongera imbaraga ku barwanyi batarumvikana: Hari impungenge ko abarwanyi basigaye bashobora gucikamo ibice, buri wese agashaka kuba umuyobozi.
Kongera ubucucike bw’impunzi mu Burundi: Kuba Gasita yinjiye mu Burundi bishobora gutuma n’abandi bamukurikira, bigatera ikibazo cy’impunzi.
Kongera ubushyamirane bwa politiki: Leta ya Kinshasa ishobora gufata uru rugendo nk’agasuzuguro ku bwigenge bwayo.
AMAJWI AVA I KINSHASA
Mu ijambo rye ryo ku wa mbere nimugoroba, umuvugizi w’ingabo za RDC, Gen. Sylvain Ekenge, yavuze ko igihugu kiri gukurikirana icyo kibazo ku rwego rwa dipolomasi.
Yagize ati: “Ntabwo turamenya neza uburyo Gasita yanyuze mu mupaka ariko turabizi neza ko yarenze imipaka yacu. Kinshasa izakoresha inzira zose zishoboka, haba mu muryango wa Afurika y’Iburasirazuba cyangwa mu muryango w’abibumbye, kugira ngo ikibazo gikemuke mu mucyo.”
MU KARERE
Abasesenguzi b’akarere bavuga ko urugendo rwa Gasita rushobora kugena ishusho y’umutekano mu burasirazuba bwa Congo mu mezi ari imbere.
Ese azaba impunzi isanzwe mu Burundi cyangwa azahabwa ubundi bubasha?
Ese azakomeza gufata iya mbere mu mitwe yitwaje intwaro cyangwa se azinjira mu bya politiki?
Ese u Burundi buzabyakirana ikihe cyerekezo imbere y’akarere n’imbere mu gihugu?
ICYIFUZO CY’ABATURAGE
Abaturage benshi bo muri Uvira na Fizi basaba ko aya makimbirane yongera kuzamuka yakemurwa binyuze mu nzira ya politiki, aho gusiga abantu basigaye mu gahinda.
Umusaza umwe w’imyaka 65 yagize ati: “Twabaye mu ntambara imyaka irenga 20. Abana bacu barapfuye, abandi bahungiye muri Tanzania no muri Burundi. Turashaka amahoro, si ibindi bintu by’ibanga bya politiki.”
Gusohoka kwa Gasita mu mujyi wa Uvira mu burinzi bukomeye bw’ingabo z’Uburundi ni inkuru ikomeje kuvugisha benshi. N’ubwo byagaragaye nk’urugendo rw’umuntu ku giti cye, birimo inyigisho nyinshi ku mutekano w’akarere, ku mubano w’ibihugu ndetse no ku hazaza h’amahoro mu burasirazuba bwa RDC.
Ubu haribazwa byinshi: ese Gasita azaba ari umunyapolitiki mushya mu Burundi, umupfukiranwa utabona aho yerekeza, cyangwa se icyicaro gishya cya Leta ya Kinshasa?
Igihe kizabigaragaza, ariko kugeza ubu abaturage ba Uvira basigaye mu rujijo n’icyizere gike.