EUGENE OFFICIAL

Amakipe yo muri Sudani yemerewe gukina muri Rwanda Premier League
AMAKURU IMIKINO

Amakipe yo muri Sudani yemerewe gukina muri Rwanda Premier League

Oct 25, 2025

Amakipe yo muri Sudani yemerewe gukina muri Rwanda Premier League
Ni inkuru itunguranye ariko inashimishije abakunzi ba ruhago mu Rwanda no muri Afurika yose: Al-Merrikh SC na Al Hilal SC Omdurman, amakipe abiri akomeye cyane muri Sudani, yamaze kwemererwa n’Ishyirahamwe ry’Umupira w’Amaguru mu Rwanda (FERWAFA) gukina muri Rwanda Premier League guhera mu Ugushyingo uyu mwaka w’imikino wa 2025/2026.

Iki cyemezo cyabaye nyuma y’uko muri Sudani, igihugu cyabo, nta shampiyona irongera kuba kuva muri Mata 2023 bitewe n’intambara ikomeje hagati y’ingabo za Leta (SAF) n’umutwe w’ingabo zidasanzwe (RSF), intambara yasenye byinshi mu gihugu harimo n’ibibuga by’imikino, ikabuza amakipe gukora.

Amakuru yemejwe ku mugaragaro

Mu itangazo Al-Merrikh SC yashyize hanze kuri uyu wa Kane tariki 23 Ukwakira 2025, yemeje ko yakiriye ibaruwa ivuye muri FERWAFA iyemerera gukina muri Shampiyona y’u Rwanda.

“Kuri uyu wa Kane, tariki ya 23 Ukwakira 2025, Al-Merrikh Club yakiriye ibaruwa ivuye muri FERWAFA yemerera ikipe guhatana muri Rwanda Premier League muri uyu mwaka w’imikino, guhera mu Ugushyingo,” rivuga itangazo ry’ikipe.

Iri tangazo rikomeza rigira riti:

“Ishyirahamwe rya Ruhago mu Rwanda ryasobanuye ko hazakurikizwa amategeko n’amabwiriza agenga amakipe yo mu Rwanda, ndetse n’aya FIFA arebana n’amakipe akina amarushanwa yo hanze y’ibihugu byayo.”

FERWAFA kandi yasabye ko Al-Merrikh imenyesha Confédération Africaine de Football (CAF) ko igiye gukina mu Rwanda, kugira ngo habeho kumenyekanisha uburyo bushya bw’ubufatanye mpuzamahanga hagati y’ibi bihugu byombi.

Al Hilal SC Omdurman na Al Ahli SC Wad Madani na zo zari zasabye uburenganzira nk’ubwo, ariko kugeza ubu amakuru yemejwe ni uko Al Hilal na Al-Merrikh arizo zamaze guhabwa uburenganzira bidasubirwaho.

Intambara yabujije Sudani gukina ruhago

Sudani ni igihugu cyahoze gifite imwe muri shampiyona zikomeye muri Afurika y’Amajyaruguru. Amakipe nka Al Hilal na Al-Merrikh yagiraga abafana babarirwa mu bihumbi kandi yahataniraga ibikombe bya CAF Champions League buri mwaka.

Ariko kuva muri Mata 2023, imirwano yatangiye hagati y’ingabo za Leta (SAF) n’umutwe wa RSF, maze ibikorwa byose bya siporo birahagarara. Ibibuga by’imikino nka Al Hilal Stadium byarangiritse bikomeye, naho Al-Merrikh Stadium iri i Omdurman yarasenyutse burundu.

Ibi byatumye abakinnyi, abatoza n’abafana babura aho berekeza. Abakinnyi benshi bahungiye muri Misiri, Ethiopia, Mauritania na Uganda, abandi bajya mu makipe yo hanze nka Tanzania na Arabia Saudite.

Uko FERWAFA yabigizemo uruhare

FERWAFA yemeje ko icyifuzo cyaturutse ku Ishyirahamwe rya Ruhago muri Sudani (SFA), risaba ubufasha bwo kwakira amakipe yo muri icyo gihugu mu buryo bw’agateganyo, mu gihe intambara ikomeje.

Perezida wa FERWAFA, Olivier Mugabo Nizeyimana, yasobanuye ko u Rwanda rwafashe iki cyemezo “nk’ubutumwa bw’amahoro n’ubufatanye bwa siporo.”

“U Rwanda ni igihugu cyakiriye impunzi, kandi uyu munsi twakiriye amakipe y’impunzi z’umupira. Twizeye ko bizazamura urwego rwa shampiyona yacu kandi bigafasha Sudani kugumana ubuzima bwa siporo,” niko yavuze.

Yongeyeho ko hazakurikizwa amategeko yose ya FIFA arebana n’amakipe akina amarushanwa yo hanze y’igihugu cyayo, kandi ko “nta gihombo kizagira ku makipe yo mu Rwanda.”

Uko bizakorwa mu mikorere

Amakipe ya Sudani azajya akorera ibikorwa byayo mu Rwanda nk’uko andi makipe asanzwe abikora, ariko afite amasezerano yihariye hagati ya FERWAFA na SFA.

Biteganyijwe ko Al Hilal SC izakoresha Stade ya Kigali (Pelé Stadium) nk’ikibuga cyayo cy’imbere, naho Al-Merrikh SC ikazakinira kuri Bugesera Stadium cyangwa Huye Stadium bitewe n’imyiteguro iri gukorwa.

Hazakurikizwa kandi itegeko ryo gukinisha abakinnyi b’abanyamahanga batarenga umunani (8) ku mukino umwe, ariko FERWAFA irateganya korohereza ayo makipe kugira ngo atangire mu buryo bworoshye.

Ingaruka ku ngengabihe ya Shampiyona

Kwemerera ayo makipe gukina mu Rwanda bizatuma gahunda y’imikino ihinduka. FERWAFA ivuga ko gahunda nshya izajya igira imikino irenga 300 ku mwaka, mu gihe isanzwe ari 240.

Biteganyijwe ko ayo makipe azinjizwa mu byiciro bitandukanye by’imikino kugira ngo hatabaho gucucikana ku ngengabihe, ndetse hakazaba hari uburyo bwo gusaranganya ibibuga no kwirinda ko shampiyona itinda kurangira.

Bizagenda bite ikipe yo muri Sudani niyegukana igikombe?

Iki ni kimwe mu bibazo byibajijwe cyane. FERWAFA yamaze gusobanura ko amakipe yo muri Sudani atazahabwa igikombe cya Rwanda Premier League, n’ubwo yaba yatsinze amakipe yose.

Umwe mu bayobozi ba FERWAFA yavuze ati:

“Ikipe yahabwa igikombe ni ihagaze neza mu makipe yo mu Rwanda. Amakipe yo hanze azaba ari mu rwego rwo guhatanira, ariko ntabwo azahabwa igikombe cy’igihugu.”

Bivuze ko mu gihe Al Hilal cyangwa Al-Merrikh yaba yasoje ku mwanya wa mbere, ikipe yo mu Rwanda iza ku mwanya wa kabiri ari yo yitwa “Umukandida w’Igikombe.”

Ibyo bivuze ku marushanwa Nyafurika

Amakipe yo muri Sudani azakomeza gufatwa nk’ahagarariye Sudani mu marushanwa ya CAF, igihe igihugu cyabo kizongera kugaragara ku rutonde rw’amashyirahamwe yemewe.

Mu gihe bitaba byemewe, FERWAFA izandikira CAF ibisobanuro by’uko ayo makipe yakinaga mu Rwanda, ariko atari mu marushanwa y’igihugu.

Uko abafana babyakiriye

Abafana bo mu Rwanda n’abo muri Sudani bakiriye aya makuru mu buryo butandukanye.

Abanyarwanda benshi bavuga ko ari amahirwe yo kubona imikino ikomeye mu gihugu cyabo. Patrick Niyonzima, umufana wa Rayon Sports, yagize ati:

“Kuba Al Hilal cyangwa Al-Merrikh zigiye gukina hano, bizatuma shampiyona yacu iba nziza cyane. Tuzabona imikino ikomeye kandi izakurura n’abasponseri.”

Ariko abandi bafite impungenge ko amakipe yo mu Rwanda ashobora “gusigara inyuma mu bushobozi n’ubunararibonye.”

Uko CAF ibibona

CAF yemeje ko iri kugenzura uko ibihugu bifite intambara byafashwa gukomeza ibikorwa bya siporo. Umunyamabanga mukuru wa CAF, Veron Mosengo-Omba, aherutse gutangaza ko “hari uburyo bwihariye bwo gufasha amakipe ya Sudani gukina hanze y’igihugu cyabo ku gihe gito.”

Bivuze ko FERWAFA ishobora kuba iri mu bihugu byatoranyijwe gufasha muri gahunda y’“Humanitarian Sports Initiative” ya CAF na FIFA.

Amakipe y’icyitegererezo muri Afurika

Al Hilal SC Omdurman yashinzwe mu 1930, ifatwa nk’ikipe ifite amateka akomeye muri Sudani no muri Afurika yose, kuko yigeze kugera ku mukino wa nyuma wa CAF Champions League mu 1987 no mu 1992.

Al-Merrikh SC, yo yashinzwe mu 1908, ni imwe mu makipe afite abafana benshi muri Afurika y’Amajyaruguru, kandi yigeze gutwara CECAFA Kagame Cup inshuro ebyiri.

Kuba ayo makipe yombi agiye gukina mu Rwanda, bituma Rwanda Premier League igira isura nshya y’ibigugu bya Afurika bihurira mu gihugu kimwe.

Inyungu z’uru rwego rushya

Ibi bizazana inyungu z’ubukerarugendo, ubukungu no kumenyekanisha u Rwanda. FERWAFA ivuga ko byitezweho:

  • Kuzamura urwego rwa shampiyona y’u Rwanda
  • Gukomeza ubufatanye bwa siporo hagati y’u Rwanda na Sudani
  • Kuzamura agaciro k’ibibuga n’ibikorwa remezo
  • Kureshya abaterankunga bashya bashaka kwinjira mu mikino yo mu Rwanda

Kwemerera amakipe yo muri Sudani gukina muri Rwanda Premier League ni igikorwa cy’amateka. Ni ubwa mbere mu ruhando rwa ruhago nyafurika igihugu cyakira amakipe y’amahanga akina shampiyona yacyo mu buryo bwemewe na FIFA na CAF.

N’ubwo bitazoroha guhuza gahunda zose no kubahiriza amategeko, iki gikorwa kigaragaza uburyo siporo ishobora kuba urubuga rw’amahoro, ubufatanye n’icyizere hagati y’ibihugu.

Mu magambo ya Perezida wa FERWAFA, Olivier Mugabo Nizeyimana:

“U Rwanda rufunguye imipaka y’amahoro binyuze muri siporo. Niba intambara yarasenye Sudani, umupira w’amaguru ni wo uzayifasha kongera kwiyubaka.”