AFC/M23 yatangaje ko FARDC, FDLR na Wazalendo byacengeye mu nkengero za Goma bigahitana abasivili
AFC/M23 yatangaje ko FARDC, FDLR na Wazalendo byacengeye mu nkengero za Goma bigahitana abasivili
Mu gitondo cyo kuri uyu wa Mbere, tariki ya 25 Kanama 2025, Ihuriro AFC/M23 ryatangaje ko ingabo za Leta ya Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (FARDC), zifatanyije n’umutwe wa FDLR n’indi mitwe yitwaje intwaro nka Wazalendo na Nyatura, byacengeye mu bice bitandukanye by’inkengero z’umujyi wa Goma mu Ntara ya Kivu y’Amajyaruguru. Iyi mirwano ikomeye yahitanye abasivili bane, abandi batatu barakomereka bikomeye.
Umuvugizi wa AFC/M23, Lawrence Kanyuka, yemeje aya makuru, asobanura ko icyo gitero cyabaye saa munani n’igice z’igitondo, gikozwe mu buryo bwo kwibasira abaturage b’inzirakarengane. Yagize ati: “Kuri uyu wa Mbere, tariki ya 25 Kanama 2025, saa munani n’igice, ihuriro ridashoboye ry’ingabo za Leta ya Kinshasa ririmo FARDC, FDLR, Mai Mai Wazalendo na Nyatura, byacengeye mu bice bituwe cyane bya Kibati, Munigi, Goma n’ibindi bihana imbibi. Ibyo bikorwa byahitanye abasivili bane b’inzirakarengane, abandi batatu barakomereka bikomeye.”
Imibereho y’abaturage yahungabanye
Amakuru ava mu bakurikiranira hafi ibibera mu Burasirazuba bwa Congo avuga ko nyuma y’iki gitero, abaturage benshi bahise batangira guhungira mu nkambi z’impunzi cyangwa mu duce tw’umujyi wa Goma bari bizeye ko hashobora kuba hari umutekano. Abacuruzi, abanyeshuri n’abandi basanzwe bakora ibikorwa by’ingenzi by’ubuzima bwa buri munsi babuze uko bakomeza imirimo yabo kubera urusaku rw’amasasu n’umwuka w’intambara wahinduye umujyi akajagari.
Umwe mu baturage wo mu gace ka Kibati witwa Marie Mukamana, yavuze ko ibintu byose byabaye mu kanya gato. Ati: “Twumvise amasasu akubita hafi y’ingo zacu. Twabonye abantu bari kwiruka, bamwe bataye abana babo abandi bataye imitungo. Hari abo amasasu yahitanye imbere yacu. Ubu turi mu bwoba bwinshi kuko ntawe uzi uko bizagenda.”
Imbarutso y’intambara z’urudaca
Uru rugamba ruje mu gihe mu ntangiriro z’uyu mwaka, AFC/M23 yari yamaganye ibikorwa bya FARDC byo gukoresha imitwe y’inyeshyamba nka FDLR na Mai Mai mu ntambara zo kurwanya uyu mutwe. Abasesenguzi bavuga ko ibi bigaragaza ubufatanye bukomeye hagati ya Leta ya Kinshasa n’imitwe ikomoka hanze, bikaba ari byo bituma abaturage b’akarere kose bakomeza kugarizwa n’intambara z’urudaca.
AFC/M23 ikunze gushinja ubutegetsi bwa Perezida Félix Tshisekedi kudashaka gukemura ibibazo mu nzira y’ibiganiro, ahubwo igahitamo gukoresha intwaro.
Abantu bakomerekeye mu mirwano
Raporo z’ibanze zatanzwe n’abashinzwe ubutabazi zivuga ko mu bantu batatu bakomerekeye muri icyo gitero, babiri bameze nabi cyane kubera amasasu yabakomerekeje mu nda no mu gituza. Abaganga b’i Goma bagize imbogamizi zo kubitaho kuko ibitaro byinshi byari byamaze kuzura abarwayi bavuye ku yindi mirwano yabaye mu minsi yashize.
Umuganga ukorera ku bitaro bya CBCA Ndosho yagize ati: “Turacyafite abarwayi benshi bakomerekeye mu mirwano yo mu cyumweru gishize. Ubu twakiriye abandi batatu, ariko ibikoresho by’ubuvuzi biracyari bike cyane. Twakomeje gusaba inzego mpuzamahanga kudutabara ariko kugeza ubu byararangiye tutarabona inkunga ihagije.”
Uruhare rwa FDLR na Wazalendo
FDLR, umutwe washinzwe n’abanyarwanda bahungiye muri Congo nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi mu 1994, ukomeje kuvugwa kenshi mu bikorwa by’ubugizi bwa nabi mu Burasirazuba bwa Congo. Kuba uyu mutwe ugaragara nk’uwifatanyije na FARDC bikomeje guca urujijo mu muryango mpuzamahanga. Abakurikiranira hafi politiki yo muri aka karere bavuga ko ibi ari byo bituma imibanire y’u Rwanda na Kongo ikomeza kuba mibi.
Mai Mai Wazalendo na Nyatura na bo bamaze igihe kinini bivugwa ko bakora ibikorwa byibasira abaturage, birimo ubwicanyi, gushimuta no gusahura. Kuba Leta ya Kinshasa ikomeje kubareberaho nk’abafatanyabikorwa byafashe indi ntera y’ikusanyirizo ry’imbaraga z’ubutegetsi mu rugamba rushyamiranye n’AFC/M23.
Impungenge mu karere no ku rwego mpuzamahanga
Umuryango w’Abibumbye (ONU) n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga basanzwe barinze akarere ka Kivu bahangayikishijwe n’iyongera ry’ubwicanyi. Bamwe mu bahagarariye imiryango itegamiye kuri Leta batangaje ko icyemezo cyo gushyira hamwe ingabo za Leta na FDLR gishyira mu kaga amahoro mu karere kose.
Umwe mu basesenguzi wigenga wo muri Kigali, Jean Bosco Hakizimana, yagize ati: “Iyo Leta ikomeje gufatanya n’imitwe y’iterabwoba nk’iyi, uba ushaka kuvuga ko nta mahoro ashobora kugaruka. Ikibazo cya Congo ntikizakemurwa n’amasasu ahubwo kizakemurwa mu nzira y’ibiganiro no guha abaturage ijwi.”
Icyo AFC/M23 isaba
Mu itangazo ryayo, AFC/M23 yasabye ko umuryango mpuzamahanga utangira gukurikirana ibikorwa bya FARDC n’abo bafatanyije nabo, kugira ngo abaturage bo mu Burasirazuba bave mu nzira y’urupfu no gusenyerwa amazu. Kanyuka yakomeje asaba ko hashyirwaho uburyo bushya bw’ibiganiro hagati ya Leta ya Kinshasa n’imitwe yitwaje intwaro ifite ibitekerezo bya politiki bitandukanye, kugira ngo amahoro asesuye aboneke.
Ati: “Turashaka amahoro arambye ku baturage bacu. Twanze ko dukomeza kuba ibitambo bya politiki mbi ya Kinshasa. Duharanira ko abaturage bacu bagira umutekano n’uburenganzira bwo kubaho nk’abandi bose.”
Uru rugamba rushya rwabereye mu nkengero za Goma rukomeje kugaragaza ishusho y’ubuzima bw’abanyekongo bo mu Burasirazuba. Ni abaturage basanzwe barambiwe intambara zidashira, ariko bagakomeza kugarizwa n’ubwicanyi n’inzara. N’ubwo amakuru akomeje guturuka muri aka gace ashimangira ko AFC/M23 ikomeje kwihagararaho, biragaragara ko hakenewe uburyo bushya bwo gushakira umuti ibibazo bya Congo.
Amahoro arambye ntashobora kugerwaho mu gihe abaturage bakomeza kuba ari bo bahitanwa n’amasasu, mu gihe imiryango yabo isenywa n’ubukene n’inzara. Umuhate wa politiki, ibiganiro byuzuye n’ukuri mu guhashya imitwe yitwaje intwaro nibyo bizakemura ibibazo by’iki gihugu kimaze imyaka myinshi mu kavuyo k’intambara.