AFC/M23 yamaganye icyaha cyo gukoresha abana mu ntambara
AFC/M23 yamaganye icyaha cyo gukoresha abana mu ntambara
Mu itangazo ryasohotse ku rukuta rwa X (yahoze yitwa tweeter) ryasohowe na Lawrence Kanyuka, umuvugizi w’ihuriro rya Alliance Fleuve Congo (AFC/M23), ryamaganye bikomeye kandi ryerekana agahinda batewe n’uko ingabo zifatanyije zishamikiye kuri Leta ya Kinshasa zikomeje gukoresha abana bato mu ntambara.
Lawrence Kanyuka yasobanuye ko ku itariki ya 28 Nyakanga 2025, ubwo bamwe mu barwanyi b’umutwe wa NYATURA biyeguriraga Ingabo z’Inkongi z’Impinduramatwara za Congo (ARC) i Nyamugali, mu misozi miremire ya Kalehe, habonetsemo abana benshi batarageza ku myaka y’ubukure. Ibi byatangajwe nk’ibimenyetso bifatika by’uko ikibazo cyo gukoresha abana mu bikorwa bya gisirikare gikomeje kuba ikibazo gikomeye muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
AFC/M23 ivuga ko ibi bikorwa bibangamira uburenganzira bw’umwana, kandi ko bihanwa n’amategeko mpuzamahanga harimo n’amasezerano yasinyiwe i Geneve mu Busuwisi (Conventions de Genève) ndetse n’amasezerano mpuzamahanga arengera abana mu bihe by’intambara. Lawrence Kanyuka yibukije ko mu gihe hariho imiryango myinshi irengera uburenganzira bwa muntu n’iy’abana by’umwihariko, iyi myitwarire igayitse ikomeje gukorwa nta n’uyibazwa.
Itangazo ry’uyu muvugizi wa AFC/M23 Lawrence Kanyuka, ryakomeje risaba ko iki kibazo gihabwa uburemere gikwiye, hakanakorwa iperereza ryimbitse rishyira mu majwi ababigizemo uruhare bose, yaba ari abayobozi b’ingabo cyangwa abashinzwe politiki muri Leta ya Kinshasa.
Ikindi cyagarutsweho n’uyu muvugizi ni uko Bureau Conjoint des Nations Unies aux Droits de l’Homme (BCNUDH) itigeze itanga inyandiko cyangwa itangazo rihamya ko yamaganye ibyo bikorwa, mu gihe ngo isanzwe itangaza vuba vuba ibirego kuri AFC/M23, akenshi bidafite ishingiro. Lawrence Kanyuka yakomeje asaba ko habaho kwigenga no kudahengamira ku ruhande rwa politiki mu kugenzura no gutangaza amakuru ku ihonyorwa ry’uburenganzira bw’ikiremwa muntu muri Congo.
Kuri AFC/M23, uyu mutima wo kutavuga kuri iki cyaha cya gisirikare gikorerwa abana urerekana ukutumvikana gukomeye ku mikorere ya BCNUDH. Mu magambo ye, Lawrence Kanyuka yagize ati: “Iyo ibikorwa bibi bikozwe n’abafashwa na Leta ya Kinshasa, tubona amaso ahumye, ariko iyo ari AFC/M23 ishinjwa, haba impuruza ikomeye kandi kenshi nta bimenyetso bihagije.”
AFC/M23 yasabye kandi imiryango mpuzamahanga irengera abana nka UNICEF n’indi miryango yigenga gukora iperereza ryihariye kuri iki kibazo cya Nyamugali, bakamenya neza aho abo bana bakomoka, uburyo bahurijwe muri NYATURA, ndetse n’uruhare rw’inzego za Leta muri iki gikorwa cy’ubunyamaswa.
AFC/M23 yibukije ko gukoresha abana mu ntambara ari icyaha cyibasiye inyokomuntu, kandi ko abacyemera cyangwa abagitiza umurindi bagomba kubiryozwa mu nkiko mpuzamahanga. Yagaragaje kandi ko iki kibazo kidakwiye gucibwa mu mateka nk’ikintu cyoroheje cyangwa gisanzwe, ahubwo gikwiye kuba isomo rihoraho ku miryango yose n’inzego z’ubuyobozi, kugira ngo hatazongera kubaho umwana uzamburwa ubwana bwe ngo ahatwe intwaro mu ntoki.
Iri tangazo risoza risaba impande zose zirebwa no guharanira amahoro muri Congo guca burundu iyi ngeso mbi, kuko ari inzira mbi izambya ejo hazaza h’igihugu n’ah’akarere muri rusange.
N’ubwo M23 ari umutwe w’inyeshyamba, hari ibihe usanga abaturage cyangwa abanyamakuru bavuga ko mu bice bimwe na bimwe yigaragaza nk’ifite imikorere myiza kurusha igisirikare cya Leta ya Kinshasa (FARDC).
Impamvu zishobora kuba nyinshi:
Umutekano w’ahantu bafashe: Hari aho M23 yinjiye ugasanga ihagaritse ibikorwa by’ubusahuzi, gufata ku ngufu cyangwa guhohotera abaturage, ibintu rimwe na rimwe bivugwaho igisirikare cya Leta cyangwa imirwano ishingiye ku mitwe yitwaje intwaro itandukanye.
Igenzura ry’imyitwarire: Raporo zimwe zivuga ko abayobozi ba M23 bagerageza gushyiraho amategeko akumira imyitwarire mibi y’abasirikare babo, cyane cyane mu gihe bashaka kwerekana isura nziza mu ruhando mpuzamahanga.
Politiki yo gushaka imbaraga za diplomasi: M23 ikunda kwitwara mu buryo bugamije kwereka amahanga ko ifite intego za politiki kurusha kuba umutwe w’iterabwoba. Ibi bituma ikora ibikorwa bishobora kugaragara nk’ibyo kubahiriza uburenganzira bw’abaturage.
Imitwe y’indi yitwaje intwaro iteye ubwoba kurushaho: Mu Burasirazuba bwa Kongo hari imitwe myinshi yitwaje intwaro ikora ibikorwa by’ubugizi bwa nabi bikabije. Iyo M23 igeze ahantu hari iyo mitwe ikorera, abaturage bashobora kubona ihindura ibintu ikaba isa nk’inzirakarengane cyangwa nk’iteza umutekano.