EUGENE OFFICIAL

RDC: Amakuru y’intambara, amasezerano mashya na Brezil, umutekano, umu FDLR witwa Tokyo
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE

RDC: Amakuru y’intambara, amasezerano mashya na Brezil, umutekano, umu FDLR witwa Tokyo

Oct 24, 2025

RDC: Amakuru y’intambara, amasezerano mashya na Brezil, umutekano, umu FDLR witwa Tokyo

Mu gihe amahoro mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo akomeje kuba inzozi, icyumweru cya 16-23 Ukwakira 2025 cyanzwe n’imirwano, ibirego, n’amasezerano mashya y’ubufatanye. Kuva mu nama y’abanyamakuru ya AFC/M23 i Goma, kugera ku mirwano yabereye muri Fizi, Masisi, Bunyakiri na Ituri, igihugu cya RDC cyasubiye mu bihe by’ubwiru n’ubwoba. Ariko hagati aho, habaye n’amakuru y’amasezerano y’ubufatanye n’igihugu cya Brazil

  1. Inama n’abanyamakuru ya AFC/M23: “Dushaka amahoro, si ubutegetsi”

Ku wa Kane, tariki 23/10/2025, i Goma, abahagarariye ihuriro rya AFC/M23/Twirwaneho bayoboye inama n’abanyamakuru ifite intego yo gusobanura ibirimo gukorwa nyuma y’amezi abiri y’imirwano idahagarara mu ntara za Nord-Kivu na Ituri.

Umuvugizi wa AFC, Willy Ngoma, yavuze ko intego ya AFC ari “amahoro n’ubutabera ku baturage b’abanyekongo.” Yongeyeho ati:

“Ntabwo turi inyeshyamba zishaka ubutegetsi. Turwana n’ubutegetsi buyobora mu bwoba n’uburiganya, bukoresha abaturage nk’ingabo.”

Ku ruhande rwe, Corneille Nangaa, uyobora AFC, yagarutse ku magambo ye amaze kuvugisha benshi: “Nari narapfuye none narazutse. Ndi ku rupfu rwanjye rwa 40, ariko ndacyariho.”
Yongeye gusobanura ko ibyo yabivuze kugira ngo agaragaze ko atigeze atsindwa n’igitugu cya politiki.

Iyi nama yabaye igihe RDC yugarijwe n’ubukene, ubuhunzi n’intambara z’inyeshyamba zitandukanye.

  1. Fizi: AFC/M23/Twirwaneho yakubise inshuro FARDC, FDLR na Wazalendo

Mu ntara ya Fizi, mu majyepfo ya Kivu, imirwano ikomeye yabaye hagati y’ingabo za Leta (FARDC), abarwanyi ba FDLR, ndetse n’ababarizwa mu mutwe wa “Wazalendo” ku ruhande rumwe, na AFC/M23/Twirwaneho ku rundi.

Abasirikare babiri ba FARDC na batatu ba Wazalendo bahasize ubuzima, nk’uko byatangajwe na bamwe mu baturage b’aho. Ubuyobozi bwa gisirikare muri Fizi bwemeye ko “habaye imirwano ikaze” ariko buvuga ko “FARDC irimo kongera imbaraga.”

Umuyobozi wa AFC muri ako gace yavuze ko barwanira “gucungura abaturage bari mu gihirahiro n’ubukene buturuka ku ntambara zitagira ishingiro.”

  1. Bunyakiri: Abaturage batwitse inkambi ya Wazalendo

Mu karere ka Bunyakiri, abaturage bafashe umwanzuro ukomeye nyuma y’iminsi y’ubugizi bwa nabi n’ubusahuzi byagirwagamo uruhare n’abarwanyi ba Wazalendo. Ku wa 22 Ukwakira 2025, abaturage batwitse inkambi y’abo barwanyi, bavuga ko “batakibemera nk’ingabo z’igihugu.”

Umwe mu baturage yagize ati:

“Twarambiwe kwitwa abahezanguni. Ntabwo tuzongera kwemera ko abiyita Wazalendo badusahura ngo bitwe ko barwanira igihugu.”

  1. FDLR yasohoye itangazo ihakana ko yica abantu

Mu itangazo ryasohowe ku wa 23 Ukwakira 2025, umutwe wa FDLR (Forces Démocratiques de Libération du Rwanda) wahakanye ko ufite uruhare mu bwicanyi bwabereye muri Masisi na Rutshuru.

FDLR yavuze ko “ari ibinyoma bikwirakwizwa na Leta ya RDC ifatanyije n’u Rwanda,” ivuga ko Rwanda arirwo “ruri inyuma y’umutwe wa RED Tabara” ukorera mu Burundi no muri Kivu y’Amajyepfo.

Iri tangazo ryasomwe ku maradiyo yo muri Kivu y’Amajyaruguru, rikomeza gushyira mu majwi u Rwanda “gukoresha imitwe yitwara gisirikare mu rwego rwo gucengera RDC.”

  1. Masisi: Imirwano yongeye kubura

Mu turere twa Masisi n’ahagana mu majyaruguru ya Nyabiondo, imirwano ikomeye yongeye kwaduka hagati ya FARDC na AFC/M23.

Abaturage benshi bahunze, abandi bahungira ku musozi wa Mushaki. Ubuyobozi bwa Gisirikare bwa RDC bwatangaje ko “bufite intwaro nshya zatanzwe n’abafatanyabikorwa mpuzamahanga,” ariko bivugwa ko M23 ikomeje kugenzura imihanda minini ihuza Masisi na Rutshuru.

  1. Ituri: FARDC ifite ubwoba bwa Thomas Lubanga

Mu ntara ya Ituri, abashinzwe umutekano batangaje ko bafite amakuru avuga ko Thomas Lubanga Dyilo, wahoze ari umuyobozi wa UPC (Union des Patriotes Congolais), ashobora “kongera gushyiraho umutwe mushya” nyuma y’uko ishyaka rye CRP (Congrès pour la République et le Progrès) ricitsemo ibice bibiri.

Lubanga, wari umaze igihe ari mu rugo nyuma yo kurangiza igihano cye cya ICC (Urukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha), bivugwa ko asubukura ibikorwa bya politiki n’ubutabera “bigamije gukiza Ituri.”

  1. Matonge: Umuntu umwe arashwe arapfa

I Matonge, agace kazwi i Kinshasa kubera ubucuruzi n’imyidagaduro, umuntu umwe yarashwe arapfa ku mugoroba wo ku wa Gatatu. Abatangabuhamya bavuze ko yarashwe n’umusirikare wa FARDC nyuma y’impaka zabaye hagati yabo.

Polisi yatangaje ko “iperereza ryatangiye kandi umusirikare ukurikiranywe.”

  1. RDC na Brazil: Amasezerano y’ubufatanye mu kurinda umutekano

Ku rwego mpuzamahanga, RDC na Brazil basinyanye amasezerano mashya y’ubufatanye mu kurinda umutekano n’iterambere ry’ingabo. Aya masezerano yashyizweho umukono i Brasília n’abaminisitiri b’ingabo b’ibihugu byombi.

Amasezerano ateganya gukorana mu bijyanye n’amasomo ya gisirikare, tekinoloji ya gisirikare, no guhanahana amakuru mu kurwanya iterabwoba.

  1. Ituri/Djugu: Abarwanyi bitanze ku bushake

Mu karere ka Djugu, abarwanyi 47 bo mu mutwe wiswe “Uwo kwitabara” (Auto-Défense Locale) batanze intwaro zabo ku buyobozi bwa Leta.

Umuyobozi wa gisirikare muri ako gace, Colonel Kanyere, yavuze ati:

“Ni intambwe ikomeye yerekana ko abaturage batangiye kubona ko amahoro aruta intambara.”

  1. Kiwanja: Wazalendo yigambye gufata umujyi

Umutwe wa Wazalendo, ubarizwa mu majyaruguru ya Rutshuru, watangaje ko wafashe umujyi wa Kiwanja nyuma y’imirwano yakomereye FARDC.

Gusa, abasesengura bavuga ko uyu mutwe ukunze kwigamba byinshi “utabifitiye gihamya,” ndetse hari amakuru avuga ko Kiwanja ikiri mu maboko ya M23.

  1. Eddy Kapend: “FARDC nta nshingano ifite uretse kurinda abaturage”

Mu kiganiro n’abanyamakuru i Kinshasa, Général Eddy Kapend, yavuze ko ingabo za Leta “zigomba gusubira ku nshingano zazo z’ukuri.”

Ati:

“FARDC ntabwo ikwiye kuba igikoresho cya politiki. Inshingano yazo ni imwe: kurinda abaturage no kubungabunga igihugu.”

Kapend, usanzwe ari umwe mu basirikare bafite amateka akomeye muri RDC, yavuze ko yifuza ko “ingabo zisubiza icyizere abaturage.”

  1. Masisi: Umu-FDLR witwa TOKYO yafashwe

Mu karere ka Masisi, ingabo za FARDC zafashe TOKYO, umwe mu barwanyi ba FDLR bari barazengereje abaturage.

Ubuyobozi bwa M23 bwavuze ko yari “asanzwe ayobora itsinda ryicaga abaturage no gusahura abacuruzi.” Yafashwe ku bufatanye n’abaturage batanze amakuru.

RDC hagati y’uruhurirane rw’amasezerano n’amasasu

Muri iki cyumweru, RDC yongeye kuba igihugu cy’amayobera, hagati y’ibiganiro by’amahoro, imirwano y’amasasu, n’amasezerano y’ubufatanye n’amahanga.

Uturere nka Fizi, Masisi, na Bunyakiri twongeye kuba indiri y’intambara, mu gihe Ituri igaragaza ubwoba bushya bwo gusubira mu bihe bya Thomas Lubanga.

Ariko, hagati y’ubutabera bwa Paris, amasezerano ya Brazil, n’abaturage batwika inkambi za Wazalendo, ibintu byose bigaragaza igihugu kiri mu ihurizo: RDC irwana hagati y’amateka n’ejo hazaza.