Boris Johnson asaba kugarura gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda: “Indangamuntu y’ikoranabuhanga ntizatanga igisubizo”
Boris Johnson asaba kugarura gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda: “Indangamuntu y’ikoranabuhanga ntizatanga igisubizo”
Mu gihe Guverinoma nshya y’u Bwongereza iyobowe na Keir Starmer ikomeje gushaka ibisubizo ku kibazo cy’abimukira binjira muri icyo gihugu mu buryo bunyuranyije n’amategeko, uwahoze ari Minisitiri w’Intebe, Boris Johnson, yongeye gusaba ko hasubizwaho gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda.
Johnson avuga ko gahunda nshya ya Starmer yo gukoresha indangamuntu z’ikoranabuhanga zitazashobora gukemura ikibazo cy’ubwiyongere bw’abimukira, ahubwo ngo ari ugutakaza amafaranga menshi mu buryo budatanga umusaruro.
Gahunda nshya y’indangamuntu y’ikoranabuhanga
Guverinoma ya Keir Starmer iherutse gutangaza ko izatangiza gahunda y’indangamuntu z’ikoranabuhanga (Digital IDs) zizatangwa ku bana bafite imyaka 13 kuzamura. Izi ndangamuntu zizajya zibika amakuru yose y’umuturage, harimo aho atuye, uko akora, serivisi z’ubuvuzi akoresha n’uburyo yinjira mu gihugu.
Intego, nk’uko Starmer yabisobanuye, ni ugushyiraho uburyo bw’ikoranabuhanga bworohereza inzego za Leta kumenya ababa mu Bwongereza mu buryo bwemewe n’amategeko n’abahaba binyuranyije na bwo.
Yaragize ati:
“Turashaka gukoresha ikoranabuhanga rituma tumenya neza abinjira n’abasohoka mu gihugu cyacu. Ntituzongera kurebera abantu binjira ku mupaka nk’aho ari isoko ryisanzuye.”
Starmer n’abaminisitiri be bavuga ko gahunda yo kongera uburinzi ku mipaka, gukaza ibihano ku batwara abimukira ndetse no gukoresha drones n’udushya twa gisirikare ku mipaka, byose byageragejwe ariko bikabura umusaruro. Ku bwabo, indangamuntu z’ikoranabuhanga ni icyiciro gishya cy’umutekano w’abaturage.
Boris Johnson aravuga ko ari “gusubira inyuma”
Mu kiganiro cyihariye yagiranye na GB News, Boris Johnson yavuze ko ibyo Starmer arimo gukora ari ugushora igihugu mu mafaranga menshi adafite icyo azageraho.
“Indangamuntu y’ikoranabuhanga izatwara igihugu amafaranga menshi. Ariko ikirenze ibyo, ntabwo izabuza abantu kwinjira mu gihugu mu buryo bunyuranyije n’amategeko. Icyo dukeneye ni igisubizo gifatika.”
Johnson yavuze ko icyo gisubizo kiri mu kugarura gakuru yo kohereza abimukira mu Rwanda, gahunda yasinywe na Guverinoma ye muri Mata 2022.
“Iyo tuba dufite gahunda y’u Rwanda ikora neza, abantu binjira ku bwinshi bakoresheje ubwato buto ntibari kuba bakomeza kugera hano. Iyo abakinnyi batangiye gutsinda ibitego byawe, ugomba kubasubiza umupira, ni byo gahunda y’u Rwanda yagombaga gukora.”
Amasezerano y’u Rwanda n’u Bwongereza: amateka y’inzira ndende
Gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda yashyizweho ku ngoma ya Boris Johnson. Mu masezerano yasinywe ku wa 14 Mata 2022, u Rwanda rwemeye kwakira abimukira bari barageze mu Bwongereza binyuranyije n’amategeko, rukabafasha kubaka ubuzima bushya, mu gihe u Bwongereza bwo bwagombaga gutanga inkunga y’amafaranga afasha mu micungire y’iyo gahunda.
Uwari Minisitiri w’Intebe w’u Rwanda icyo gihe, Dr. Édouard Ngirente, n’Umunyamabanga w’Intebe w’u Bwongereza ushinzwe ibibazo by’imbere mu gihugu, Priti Patel, nibo bashyize umukono ku masezerano.
Byari biteganyijwe ko indege ya mbere itwaye abimukira igera i Kigali muri Kamena 2022. Ariko ubwo yiteguraga guhaguruka ku kibuga cy’indege cya Gatwick, Urukiko rw’u Burayi rushinzwe uburenganzira bw’ikiremwamuntu (ECHR) rwitambitse icyo gikorwa, rushingiye ku kirego cy’imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yavugaga ko aboherejwe bashobora kutabona ubutabera mu Rwanda.
U Bwongereza n’u Rwanda byongeye gusinya amasezerano avuguruye mu mpera za 2023, ashimangira uburyo bwo kurengera uburenganzira bw’abimukira n’inshingano z’igihugu cyakira. Aya masezerano yemejwe n’Inteko Zishinga Amategeko z’ibihugu byombi, ariko ntibyigeze bishyirwa mu bikorwa kubera impinduka za politiki.
Starmer yahagaritse gahunda, Boris avuga ko ari ikosa
Nyuma yo gutsinda amatora yo muri Kamena 2024, Keir Starmer yahise atangaza ko ahagaritse burundu gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda. Yavuze ko ari “igitekerezo kidafite ishingiro” kandi “kitakemura ikibazo nyacyo cy’ubwiyongere bw’abimukira”.
Mu ijambo rye rya mbere nka Minisitiri w’Intebe, Starmer yagize ati:
“Ntabwo dukeneye gukoresha indege ngo dukemure ikibazo cyacu. Tugomba gushaka ibisubizo by’abantu n’ubuyobozi.”
Ariko Boris Johnson avuga ko guhagarika gahunda y’u Rwanda ari ikosa ry’ubuyobozi rikomeye, kuko byatumye umubare w’abinjira mu gihugu mu buryo bunyuranyije n’amategeko wiyongera.
Umubare w’abimukira uracyiyongera
Imibare ya Minisiteri y’Umutekano y’u Bwongereza igaragaza ko umubare w’abimukira binjira muri icyo gihugu ukomeje kwiyongera buri mwaka, nubwo hashyizweho ingamba zitandukanye.
- Mu mwaka wa 2023, abimukira badafite ibyangombwa binjiye mu Bwongereza bari 29.437.
- Mu mwaka wa 2024, bageze ku 43.640.
- Kuva muri Mutarama kugeza ku ya 29 Nzeri 2025, bamaze kugera ku 33.556.
Abenshi muri bo bakoresha ubwato buto banyura mu Nyanja ya Manche (English Channel) baturutse mu Bufaransa. Ni urugendo rukunze kugira ingaruka zikomeye, aho benshi bapfira mu mazi cyangwa bagatabwa n’ababajyana.
Abasesenguzi: “Gahunda y’u Rwanda yari politiki kurusha igisubizo”
Dr. Amanda Lewis, umwarimu muri Kaminuza ya Oxford mu by’imibanire y’abantu, avuga ko gahunda ya Boris yari ifite intego za politiki kurusha iz’ubumuntu.
“Gahunda yo kohereza abimukira mu Rwanda yari igamije kugaragaza ishusho y’ubuyobozi bukomeye, ariko ntiyari ifite ubushobozi bwo gukemura ikibazo mu buryo burambye. Nta gihugu gishobora gukemura ikibazo cy’abimukira gishingiye ku kubohereza ahandi.”
Yongeraho ko gahunda y’indangamuntu y’ikoranabuhanga ishobora kugira uruhare runini mu kumenya neza abaturage, ariko igomba kugenzurwa neza kugira ngo itavogera ubuzima bwite bw’abantu.
U Rwanda rurarindiriye icyemezo gishya
Ku ruhande rw’u Rwanda, Guverinoma yakomeje kuvuga ko yiteguye gukorana n’u Bwongereza mu gihe bwaba bushaka gusubukura gahunda.
Mu kiganiro cya vuba n’itangazamakuru, uwari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, Dr. Vincent Biruta, yavuze ko amasezerano yasinywe ari mu murongo w’ubufatanye bw’iterambere, atari gusa ikibazo cy’abimukira.
“U Rwanda ruri ku murongo wo gukorana n’ibihugu byose mu gushaka ibisubizo birambye ku kibazo cy’abimukira. Twizeye ko ubufatanye bushyizwe ku ntego bwagira uruhare mu kubaka amahoro n’iterambere.”
Uko Abongereza babibona
Mu baturage b’Abongereza, ibitekerezo biratandukanye. Hari ababona gahunda y’u Rwanda nk’igisubizo gikomeye, abandi bakayifata nk’uburyo bwo guhunga inshingano z’ubumuntu.
Pauline McKenzie, utuye i Manchester, yagize ati:
“Ntabwo nshyigikiye kohereza abantu mu kindi gihugu. Ariko nanone ntitwashobora kwakira buri wese. Dukeneye igisubizo cyoroheje kandi cyiza ku bantu bose.”
Johnson aracyari mu murongo wa “Brexit Man”
Boris Johnson, wagizwe Minisitiri w’Intebe ku gahogo ka Brexit, aracyari umuntu uvuga ibintu adafite impungenge. N’ubwo atakiri mu biro bya Leta, aracyafite ijwi rikomeye mu ishyaka rya Conservative Party, rikaba riri mu batavuga rumwe na Starmer.
Abamushyigikiye bavuga ko ashimangira ukwigenga kw’u Bwongereza nyuma ya Brexit, mu gihe abandi bavuga ko agikoresha politiki y’amagambo asanzwe.
Hagati y’ikoranabuhanga n’igisubizo cya politiki
Kugeza ubu, Guverinoma ya Starmer irimo gushyira imbere ikoranabuhanga mu gukemura ikibazo cy’abimukira, mu gihe Johnson na bamwe mu batavuga rumwe na Leta bavuga ko igisubizo cyihuse ari ugusubizaho gahunda y’u Rwanda.
Gusa abasesenguzi bavuga ko ikibazo cy’abimukira kidakwiye gufatwa nk’akarengane kamwe gashobora gukemurwa n’ingamba imwe. Ni ikibazo cy’ubukungu, intambara, n’uburinganire mu isi y’ubu.
Mu gihe u Bwongereza bukomeza gushaka igisubizo, u Rwanda rwo rurebera ku ruhande nk’umufatanyabikorwa witeguye.
Kandi nk’uko Boris Johnson yabivuze:
“Iyo dufite gahunda y’u Rwanda, ntabwo baba batsinze igitego. Kwari uguhita ubasubiza umupira.