EUGENE OFFICIAL

Umugande Charles Mwesigwa uzwi nka Abbey watamajwe na BBC kubera icuruzwa ry’abakobwa, yafashwe na Polisi ya Uganda afatanyije na InterPol i Dubai
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE UBUTABERA

Umugande Charles Mwesigwa uzwi nka Abbey watamajwe na BBC kubera icuruzwa ry’abakobwa, yafashwe na Polisi ya Uganda afatanyije na InterPol i Dubai

Sep 28, 2025

Umugande Charles Mwesigwa uzwi nka Abbey watamajwe na BBC kubera icuruzwa ry’abakobwa, yafashwe na Polisi ya Uganda afatanyije na InterPol i Dubai

Umugabo w’Umunya-Uganda witwa Charles Mwesigwa, uzwi ku izina rya Abbey, wamamaye mu makuru y’ubugenzuzi yakozwe n’ikinyamakuru BBC cyamushinje uruhare mu icuruzwa ry’abantu cyane cyane abakobwa bakiri bato, yafashwe ku bufatanye bwa Polisi ya Uganda na InterPol, ubwo yari aherereye i Dubai muri Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu.

Iyi nkuru yatumye isi yose ikomeza kongera kureba ku kibazo cy’icuruzwa ry’abantu, ibintu bimaze gufata indi ntera ku mugabane wa Afurika, cyane cyane mu bihugu bya Afurika y’Uburasirazuba. Ifatwa rya Abbey risobanuwe nk’intsinzi ikomeye ku barwanya iri tsinda ry’amakosa mpuzamahanga yibasira cyane urubyiruko, ahanini abakobwa bifuza gusohoka igihugu bagiye gushaka imibereho.

Uko Abbey yafashwe i Dubai

Nk’uko byatangajwe n’umuvugizi wa Polisi ya Uganda, Fred Enanga, nyuma y’iperereza ryamaze igihe kirekire, hakozwe ibikorwa byo guhuza amakuru hagati ya Polisi ya Uganda, abashinzwe umutekano muri Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu n’ishami rya InterPol. Amakuru yabonetse yavugaga ko Abbey yari amaze igihe kinini yihishe i Dubai, aho yakomezaga ibikorwa byo gushakira abakobwa akazi ko mu rugo, ariko bigaragara ko ari uburyo bwo kubajyana mu bikorwa byo kubacuruza ku masoko yo mu burasirazuba bwo hagati.

Enanga yagize ati: “Twakiriye amakuru yemeza ko Charles Mwesigwa, uzwi nka Abbey, ari i Dubai aho yakomezaga ibikorwa bye byo gushora abakobwa b’Abanyafurika mu bikorwa bibi byo kubakoresha ku ngufu. Nyuma yo gukorana na InterPol, twateguye igikorwa cyihariye cyatumye afatwa. Ubu ari mu maboko ya InterPol, kandi turitegura kumusubiza i Kampala kugira ngo akurikiranwe n’ubutabera bwa Uganda.”

Abbey ni muntu ki?

Charles Mwesigwa, uzwi cyane ku izina rya Abbey, yari umunyamakuru muto mu bitangazamakuru bya Kampala mbere yo kwinjira mu bikorwa by’ubucuruzi. Ariko guhera mu myaka icumi ishize, yagiye avugwaho gukoresha uburyo bwo gushaka abakobwa bifuza akazi i Dubai cyangwa mu bindi bihugu by’Abarabu, ariko igihe bagezeyo bagasanga bakoreshejwe uburaya ku gahato cyangwa imirimo y’ingufu.

Mu mwaka wa 2023, ikiganiro cyihariye cya BBC Africa Eye cyakoze iperereza ku bantu bakoresha amayeri yo gucuruza abakobwa b’Abanyafurika. Abbey yagaragajwe nk’umwe mu bantu bakomeye bari inyuma y’iri tsinda. Nyamara icyo gihe yagiye yihisha.

Raporo ya BBC yavuze ko Abbey yakundaga gukoresha imbuga nkoranyambaga nka Facebook na WhatsApp mu gushaka abakobwa bifuza kujya gushaka akazi hanze, akabizeza ubuzima bwiza n’amafaranga menshi. Ariko iyo bamara kugera i Dubai, pasiporo zabo zigafatwa, bagashyirwa mu nzu zitazwi, bakajya bakorerwa ibikorwa bibabaje birimo ubusambanyi ku ngufu.

Uko yaburijwemo nyuma y’imyaka ibiri yihisha

Nyuma y’inkuru ya BBC, Abbey yahise atakaza ubuzima yari afite i Kampala. Abashinzwe umutekano batangiye kumushakisha, ariko birangira agiye yihisha mu bihugu binyuranye birimo Kenya na Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu.

Amakuru atangwa n’abashakashatsi b’Umuryango International Justice Mission (IJM) avuga ko Abbey yagiye akorana n’amatsinda akomeye y’abacuruza abantu, bakajya bagabana inzira zinyuranye. Uganda yakunze kuvugwamo inzira ebyiri zikomeye z’icuruzwa ry’abantu: inzira ijya muri Kenya no muri Tanzania, n’inzira ijya mu Bihugu by’Abarabu. Abbey ngo yari afite imbaraga cyane ku murongo wa kabiri.

Ingaruka ku muryango we n’abo yagiye ahutaza

Amakuru aturuka i Kampala avuga ko mu miryango myinshi y’abakobwa babuze, Abbey ari we wagiye avugwa cyane. Hari umuryango umwe w’umubyeyi witwa Sarah Namusoke, wavuze ko umukobwa we yagiye i Dubai mu 2022 nyuma yo guhabwa akazi ko mu rugo na Abbey, ariko kugeza magingo aya nta makuru y’aho aherereye.

Namusoke yagize ati: “Twari tuzi ko umukobwa wacu agiye gushaka akazi keza. Twaje kumenya ko ari Abbey wamwohereje, ariko nyuma y’amezi make, telefoni ze zaracecetse. Twagiye gushaka amakuru kuri Ambasade yacu i Dubai, ariko ntitwigeze tubona icyo twifuza. Ubu twumva dufite akanyamuneza ko byibura Abbey yafashwe, n’ubwo byatinda tukabona n’ukuri ku buzima bw’umwana wacu.”

Guverinoma ya Uganda ivuga iki?

Minisitiri ushinzwe umutekano muri Uganda, General Kahinda Otafiire, yatangaje ko ifatwa rya Abbey ari intambwe ikomeye mu rugamba rwo kurwanya icuruzwa ry’abantu. Yavuze ko Uganda iri gukorana n’ibihugu by’amahanga kugira ngo abo bantu bose bafatwe, kandi ko igihugu cyashyizeho amategeko akomeye yo guhana iki cyaha.

Ati: “Abantu nka Abbey bagomba kumenya ko igihe cyabo cyarangiye. Twashyizeho amategeko yo kurwanya icuruzwa ry’abantu, kandi tuzakomeza gukorana na InterPol kugira ngo tubafate aho bari hose. Abakobwa bacu ntibakomeza kuba abageragezwa mu bikorwa bibi by’ubucuruzi bw’abantu.”

Icuruzwa ry’abantu muri Uganda n’akarere

Uganda iri mu bihugu bya Afurika byakunze kuvugwamo cyane ikibazo cy’icuruzwa ry’abantu. Raporo y’Ikigo cya Leta Zunze Ubumwe za Amerika gishinzwe gukurikirana ikibazo cy’icuruzwa ry’abantu (TIP Report) igaragaza ko buri mwaka abakobwa bagera ku bihumbi bagenda bavanwa muri Uganda bajya gukorerwa ibikorwa byo gucuruzwa mu bihugu by’Abarabu.

Mu myaka ya vuba, hari amasezerano yashyizweho hagati ya Uganda na Leta Zunze Ubumwe z’Abarabu yo koroshya uburyo bwo kubona akazi, ariko imiryango itegamiye kuri Leta ikomeza kuvuga ko ayo masezerano akoresha amayeri yo guhishira ibikorwa byo gucuruza abantu.

Umuyobozi w’umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu Defend Defenders, Nicholas Opiyo, yavuze ko ifatwa rya Abbey ari ikimenyetso cy’uko hakenewe ibikorwa bikomeye kurusha amagambo.

Uko abaturage babyakiriye

Ifatwa rya Abbey ryakiriwe n’abaturage benshi nk’ikintu cyiza. Ku mbuga nkoranyambaga nka X (Twitter), benshi bagaragaje ko ari intsinzi ku gihugu cya Uganda n’abakobwa bacyo.

Umwe yagize ati: “Abbey yari yaragize abakobwa bacu abagaragu be. Turashimira InterPol n’igihugu cyacu kuba bamufashe. Ariko ntidukwiye guhagarara aha, tugomba gukomeza kurwanya iri tsinda.”

Hari n’abandi bagaragaje impungenge ko Abbey ashobora gusubizwa i Kampala ariko akazahabwa ubutabera budakomeye kubera ruswa ikunze kuvugwa mu nkiko za Uganda.

Icyo abahanga bavuga

Dr. Jane Frances Ouma, inzobere mu by’uburenganzira bwa muntu muri Makerere University, yavuze ko ikibazo cy’icuruzwa ry’abantu kidashobora kurangizwa n’uko Abbey afashwe gusa.

Ati: “Abbey ni umwe mu bantu benshi. N’ubwo afashwe, hari abandi benshi bakomeje gukora ibikorwa nk’ibi. Hakenewe uburyo bwo gukurikirana imiryango yose iri inyuma y’ibi bikorwa, harimo n’abategetsi bashobora kuba babigiramo uruhare.”

Hategerejwe iburanishwa rye

Ubu, nyuma yo gufatirwa i Dubai, Abbey ari mu maboko ya InterPol mu rwego rwo kwitegura kumwohereza i Kampala. Biteganyijwe ko azashyikirizwa ubutabera bwa Uganda mu cyumweru gitaha, aho azaregwa ibyaha birimo:

Icuruzwa ry’abantu

Gukoresha imirimo y’agahato

Kohereza abantu ku ngufu mu buraya

Kunyuranya n’amategeko y’igihugu ajyanye n’abakozi bo mu rugo boherezwa hanze

Amategeko ya Uganda ateganya igihano cyo gufungwa burundu ku muntu wese uhamwe n’icyaha cy’icuruzwa ry’abantu.

Ifatwa rya Charles Mwesigwa uzwi nka Abbey ni inkuru ikomeje guca ibintu muri Uganda no mu karere. Ni inkuru ishimangira ubukana bw’ikibazo cy’icuruzwa ry’abantu, ariko kandi inerekana ko hari intambwe iri guterwa mu kugikumira.

N’ubwo bimeze bityo, umubare munini w’abakobwa n’abagore bakomeje kuburirwa irengero, ari yo mpamvu abaharanira uburenganzira bwa muntu basaba ko ibihugu bya Afurika n’iby’Abarabu bigomba gushyira imbaraga mu kurwanya ibi bikorwa bica intege iterambere n’icyizere cy’urubyiruko.

Abbey yafashwe, ariko urugamba ruracyari rurerure.