YIRUKANYWE MU NAMA YA TSHISEKEDI MURI ÉTATS-UNIS KUBERA KO ASA NA MAKENGA
YIRUKANYWE MU NAMA YA TSHISEKEDI MURI ÉTATS-UNIS KUBERA KO ASA NA MAKENGA
Ku italiki ya 21 Nzeri 2025, mu mujyi wa New York muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, habaye inkuru yasize benshi bacecetse ariko n’abandi ibashyira mu kantu. Umusore w’umunyekongo witwa Tshidingi Dingi yirukanywe mu nama yari yateguwe na Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC), Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo, ku mpamvu idasanzwe: kuba asa na Makenga Sultan, umuyobozi w’umutwe wa M23/AFC umaze igihe wigaruriye igice kinini cy’Amajyaruguru y’u Burasirazuba bwa Congo.
Iyi nkuru yakwirakwiye ku mbuga nkoranyambaga nka Twitter (X), itangizwa n’amashusho n’amagambo y’abantu batandukanye bo mu mpande zose za Congo, bamwe babibona nk’ikimenyetso cy’irondabwoko n’irondakarere rya Perezida Tshisekedi, abandi bakabibona nk’igikorwa cyo kurinda umutekano w’igihugu.
Uko byagenze mu nama
Nk’uko bivugwa n’abari aho, Tshidingi Dingi yari yitabiriye inama yiswe “Rencontre du Président Tshisekedi avec la diaspora congolaise aux États-Unis”. Inama yagombaga kuba urubuga rwo kuganira ku mahirwe n’imbogamizi RDC ifite mu bihe bikomeye by’intambara n’ubukungu.
Ariko ubwo yari agiye kwinjira mu cyumba cy’inama, bamwe mu barinda umutekano wa Perezida bamusuzumye neza, basanga ngo asa cyane na Makenga Sultan, umuyobozi w’inyeshyamba za M23/AFC. Byahise bitera urujijo. Abashinzwe umutekano bahise bamucomokora, bamuvana mu bandi, maze bamwirukana bamusohoye hanze y’ahaberaga inama.
Abari aho bavuga ko ibintu byabaye nk’ikinamico. Umwe mu bagize diaspora yagize ati:
“Birababaje kubona umuntu yirukanwa mu nama kubera gusa isura ye. Ntibyigeze bibaho ko umuntu ahanwa kubera gusa ko asa n’undi muntu.”
Impaka ku mbuga nkoranyambaga
Iyi nkuru yahise ikwirakwira ku mbuga nkoranyambaga, abantu batandukanye batanga ibitekerezo.
Pacifique Banywesize (@PacifiqueBan) we yagize ati: “Willy Nshuti ni we uhagarariye M23/AFC muri diaspora, yasimbuye Willy Manzi ubu ni visi guverineri wa Nord-Kivu. Ese ni byo koko bamurebye ngo bagira ngo ni intumwa ya M23? Ni byiza ko bamwirukanye?”
Leon Kakesé (@kakese_leon) yasubije yivugira ati: “Jye ndasa na Kabila. Kabila se ntabwo yabaye Perezida wa Congo? Niba bimeze bityo, nibanyirukane i Bukavu aho mba. Ariko Tshilombo na we yiyita Perezida wa Congo, bigenze bite?”
Sugira Mireille (@SugiraMireille) yihanganishije abantu ati: “Yirukanywe kubera isura? Birasekeje. Ariko ndabizeza ko hano mu Burasirazuba tutazongera kubemerera gukandagira abantu. Twe turimo kubaka ubumwe kandi tuzabushyira mu gihugu cyose.”
Ben Kayitare (@ben_kayitare) we yagize ati: “Ntibitangaje kubona politiki ya kera, y’ubutindi, ya tribalism ya Tshisekedi. Mwiyumvire gusanga umuntu i New York akigendera ku rwango rw’ubwoko.”
Angelo (@ManuDrum260160) ati: “Muri Congo kuba mwiza ni ikibazo. Kugira ngo wakirwe, ugomba gusa n’abanyapolitiki runaka b’aba-Luba. Iyo utabisa, ufatwa nk’inyenzi.”
GlobalCitizen (@CityBoy81793432) agira ati: “Tshilombo ni umuswa w’irondabwoko. AFC/M23 igomba gukora vuba igahindura ibintu.”
Impinduka z’iyi nkuru mu mboni ya politiki
Abasesenguzi bavuga ko iki gikorwa cyagaragaje ibintu bibiri bikomeye mu miterere ya politiki ya Congo:
Umutekano w’ikirenga Perezida Tshisekedi ashyira imbere.
Kuri we, gusanga umuntu usa n’uwigaruriye igice kinini cy’igihugu bishobora kuba ikibazo gikomeye.
Kwitwaza irondabwoko n’irondakarere mu gufata ibyemezo.
Ku baturage benshi, gufata umuntu ukamwirukana bitewe gusa n’uko asa n’undi muntu, byongeye uwo muntu akaba akomoka mu karere kavugwaho intambara, bigaragaza uburyo RDC ikomeje kuganzwa n’ivangura.
Impinduramatwara mu mibanire ya diaspora
Iyi nama yari igamije gushimangira ubumwe bwa diaspora nyekongo n’igihugu cyabo. Ariko kuba umuntu yarirukanywe ku mpamvu y’uko asa n’undi, byagize ingaruka zikomeye ku mitima y’abitabiriye. Abenshi bumvise ko diaspora yaciwemo ibice:
Hari abavuga ko Tshisekedi akomeje gukwirakwiza politiki yo guha agaciro abahuje ubwoko na we kurusha abandi.
Hari abandi bavuga ko bitari bikwiye gufata abantu bose nk’inshuti za M23/AFC.
Umwe mu banyamuryango ba diaspora yagize ati: “Twasanze umwanya w’ijambo n’amasengesho ahindutse umwanya w’ivangura. Ibi bituma abantu benshi biga uburyo bwo gucikamo ibice aho gushyira hamwe.”
Ese koko kwirukana Tshidingi byari ngombwa?
Abakurikiranira hafi iby’umutekano bavuga ko Perezida Tshisekedi afite impamvu zihamye:
Mu gihe AFC/M23 ikomeje kwigarurira ibice bikomeye bya Nord-Kivu na Ituri, kuba umuntu asa n’umuyobozi wabo ni ikibazo gikomeye.
Inama yabereye ku butaka bw’amahanga (États-Unis), aho umutekano w’umukuru w’igihugu uba ushingiye ku makuru yihariye.
Ariko abandi baravuga ko ari ugukabya:
Umuntu ufite ibyangombwa byemewe, kandi uri mu gihugu cy’amahanga ku buryo butanyuranyije n’amategeko, ntakwiye kwirukanwa ku mpamvu z’isura.
Ibi bishobora guteza ikibazo cyo guhungabanya isura ya Congo ku rwego mpuzamahanga.
Icyo bivuze mu mibanire ya Congo n’amahanga
Gukorera ibintu nk’ibi ku butaka bwa Leta Zunze Ubumwe za Amerika bifite ibisobanuro bikomeye:
Biragaragaza ko RDC izana politiki y’imbere mu gihugu ikayijyana mu mahanga, aho abantu baba bateze umutekano n’ubwiyunge.
Byongera isura mbi y’uko Congo ari igihugu kidashobora guca irondabwoko n’ivangura.
Bitanga ubutumwa butari bwiza ku mahanga ashaka gufasha Congo mu nzira y’amahoro.
Inkuru ya Tshidingi Dingi wirukanywe mu nama ya Tshisekedi kubera gusa ko asa na Makenga yashyize ahabona ibintu bibiri bikomeye muri politiki ya Congo: gukomeza kubogama ku bwoko ndetse no gukoresha umutekano nk’intwaro yo gucecekesha abashobora kuvuga ibitandukanye.
Ariko kandi, iyi nkuru yagaragaje uburyo abaturage ba Congo bakomeje kumva ko bafite uburenganzira bwo kuvuga, bagakoresha imbuga nkoranyambaga ngo berekane ko politiki y’ ivangura itazongera kwihanganirwa.
Mu gihe RDC ikomeje urugamba rwo gushaka amahoro mu burasirazuba no kwiyubaka ku rwego rw’igihugu, inkuru nk’izi zigaragaza uburyo politiki y’irondabwoko igikomeza kuba igisibizo gikomeye mu rugendo rwa demokarasi.
Kandi nk’uko bamwe mu baturage babivuze, “kuba umuntu asa n’undi ntibyamugira umunyacyaha”.