UCI yashimangiye ko iyo bitaba Perezida Kagame Afurika itari kwakira shampiyona y’isi y’amagare
UCI yashimangiye ko iyo bitaba Perezida Kagame Afurika itari kwakira shampiyona y’isi y’amagare
Byatangajwe na Perezida w’ishyirahamwe ry’imikino yo gusiganwa ku magare ku isi (UCI), David Lappartient
Mu mateka y’imikino yo gusiganwa ku magare ku rwego mpuzamahanga, umwaka wa 2025 uzasiga ikimenyetso kitazibagirana ku mugabane wa Afurika, by’umwihariko ku Rwanda. Kuri ubu, Kigali iri mu bihe bidasanzwe byo kwakira shampiyona y’isi y’amagare iri kuba ku nshuro ya 92. Uyu mukino watangiye tariki ya 21 ukazasozwa tariki ya 28 Nzeri 2025, ukaba ari bwo bwa mbere mu mateka yawo ubera kuri uyu mugabane wa Afurika.
Mu kiganiro cya vuba aha Perezida wa UCI (Union Cycliste Internationale), David Lappartient, yagiranye n’itangazamakuru, yashimangiye ko “iyo bitaba ubuyobozi bwa Perezida Paul Kagame n’uruhare rwe rukomeye, uyu munsi Afurika ntiba iri mu nzira yo kwakira iri rushanwa rikomeye.”
Impamvu Perezida Kagame yashimwe na UCI
David Lappartient yavuze ko mu myaka yashize, ibihugu byinshi byagerageje kugaragaza ubushake bwo kwakira shampiyona y’isi ariko bikabura ubushobozi buhagije n’ubuyobozi bufite icyerekezo. Yagize ati:
“Perezida Kagame ni we waremye icyizere ko Afurika ishobora kuba ahantu hakwiriye ku mukino w’amagare ku rwego rw’isi. Ubushake bwe, uburyo yafatanyije n’inzego zose z’igihugu, ndetse n’uko yateye inkunga ibikorwa remezo, ni byo byatumye Kigali ihabwa amahirwe atarigeze aboneka ahandi ku mugabane.”
Perezida Kagame asanzwe azwi nk’umwe mu bayobozi bakunze cyane umukino w’amagare. Yitabira kenshi Tour du Rwanda, akakira abakinnyi ndetse akanafasha mu gukurura abaterankunga n’abandi bafatanyabikorwa mpuzamahanga.
Kigali nk’umujyi uri ku isonga mu mukino w’amagare
UCI yashimye Kigali nk’umujyi ufite imihanda igezweho, umutekano uhamye, ndetse n’ubushobozi bwo kwakira abantu ibihumbi ku rwego mpuzamahanga. U Rwanda rwashoye imari ikomeye mu kubaka no gusana imihanda izakoreshwa mu marushanwa, gusana stade z’imyidagaduro, ndetse no kongera amahoteri n’ibindi bikorwaremezo.
Abasesenguzi bemeza ko aya marushanwa azahindura isura ya Kigali n’ubukerarugendo bushingiye ku mukino. Umwe mu bashinzwe gutegura shampiyona ku ruhande rw’u Rwanda yagize ati:
“Ni amahirwe adasanzwe ku gihugu cyacu. Ntibizagarukira gusa ku mukino w’amagare, ahubwo bizazamura isura y’igihugu ku rwego mpuzamahanga.”
Uko byakiriwe ku mugabane wa Afurika
Kuba Afurika yakira shampiyona y’isi byakiriwe nk’intambwe ikomeye mu mateka y’imikino. Ibihugu nka Ethiopia, Kenya na Afurika y’Epfo byohereje ubutumwa bushima u Rwanda nk’igihugu kigeze ku rwego rwo kwakira amarushanwa akomeye.
Umuyobozi w’ishyirahamwe ry’amagare muri Afurika y’Epfo yagize ati:
“Iyi ni intsinzi si ku Rwanda gusa, ahubwo kuri Afurika yose. Ni ubwa mbere isi yose ije kureba uko uyu mugabane ushobora kwakira amarushanwa akomeye kandi bikagenda neza.”
Inyungu zitezwe ku bukungu n’ubukerarugendo
Shampiyona y’isi y’amagare yitabiriwe n’ibihugu birenga 100, abakinnyi barenga 1,000, hamwe n’abafana ibihumbi n’ibihumbi bitezwe muri Kigali. U Rwanda rwiteze inyungu nini mu bukerarugendo, ubukungu, ndetse no kumenyekana ku rwego rw’isi.
Ikigo cy’igihugu cy’iterambere (RDB) cyatangaje ko iyi shampiyona izinjiriza igihugu miliyari z’amafaranga y’u Rwanda mu bukerarugendo n’ubucuruzi bujyanye n’ayo marushanwa. Amahoteli, resitora, ndetse n’ubucuruzi butandukanye buzabona inyungu idasanzwe.
Amateka ya Afurika mu mukino w’amagare
N’ubwo Afurika yakomeje gutanga abakinnyi bafite impano ikomeye mu mukino w’amagare (nk’abakomoka muri Eritrea, Afurika y’Epfo n’u Rwanda), kugeza ubu uyu mugabane ntiwari warigeze uhabwa amahirwe yo kwakira shampiyona y’isi. Byatumaga benshi bavuga ko hari ubusumbane mu itangwa ry’amarushanwa.
David Lappartient yagize ati:
“Twari dufite igihe kirekire cyo kubona uburyo Afurika nayo yakwakira amarushanwa akomeye. Ubu twishimira ko Kigali yabaye igisubizo. Ariko ntibishoboka twari kugera aha tudafite ubuyobozi bwizewe nka bwa Perezida Kagame.”
Perezida Kagame n’uruhare rwe mu guteza imbere umukino w’amagare
Uretse gushyigikira irushanwa, Perezida Kagame yakunze kugaragaza ubushake bwo guteza imbere siporo mu gihugu. Yateye inkunga Tour du Rwanda ikura ku rwego rw’imbere mu gihugu igera ku rwego rwa 2.1 muri UCI, byatumye abakinnyi bakomeye ku isi baza kuyitabira.
Byongeye kandi, guverinoma y’u Rwanda yashyize umukino w’amagare mu by’ingenzi mu bukerarugendo bushingiye kuri siporo, itegura ibikorwaremezo bitandukanye, harimo n’icyicaro cya Afurika cy’ishyirahamwe ry’amagare giherereye i Kigali.
Icyizere ku rubyiruko rw’Abanyarwanda
Kwakira shampiyona y’isi byatumye urubyiruko rw’abanyarwanda rukuramo ikizere gishya. Abakinnyi bakiri bato babona ko bishoboka kugera ku rwego rw’isi bakina imbere y’imbaga nini.
Umwe mu bakinnyi bakiri bato mu ikipe y’igihugu y’amagare yagize ati:
“Kuba turi gukinira imbere y’imbaga y’isi yose ni ikintu gikomeye. Ni isoko riduha icyizere cyo gukomeza gukora cyane.”
Icyo bivuze kuri ejo hazaza
Iyo shampiyona y’isi ni umusemburo wo gufungura andi marushanwa ku mugabane wa Afurika. Benshi bemeza ko nyuma ya Kigali, hari n’ibindi bihugu bizatinyuka bigatangira kwiyamamaza mu kwakira amarushanwa akomeye.
UCI ivuga ko intego yayo ari ugukura umukino w’amagare mu rwego rwo kuba uwo ku mugabane umwe, ahubwo ukaba umukino w’isi hose. Kigali ikaba ibaye intangiriro yo kugera kuri iyo ntego.
Ijambo rya David Lappartient risobanuye byinshi: “Iyo bitaba Perezida Kagame, Afurika ntabwo yari kwakira shampiyona y’isi y’amagare.” Ubu butumwa ni ikimenyetso cy’uko ubuyobozi bufite icyerekezo bushobora guhindura amateka y’umugabane.
Kigali, umujyi w’ubumwe n’iterambere, yinjiye mu mateka nka “Capital of Cycling in Africa”. Si intsinzi y’u Rwanda gusa, ahubwo ni intsinzi y’Afurika yose, yerekana ko uyu mugabane ushobora gutanga umusanzu ukomeye mu mikino y’isi.