EUGENE OFFICIAL

Tshisekedi yatumije inama y’igitaraganya yiga ku mutekano wa Uvira; amakuru y’i Kinshasa, Masisi, Beni, Idjwi
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE UMUTEKANO

Tshisekedi yatumije inama y’igitaraganya yiga ku mutekano wa Uvira; amakuru y’i Kinshasa, Masisi, Beni, Idjwi

Sep 8, 2025

Tshisekedi yatumije inama y’igitaraganya yiga ku mutekano wa Uvira; amakuru y’i Kinshasa, Masisi, Beni, Idjwi

Uvira: Tshisekedi yatumije inama y’igitaraganya yiga ku mutekano wa Uvira

Mu masaha ya kare ku wa mbere tariki 08 Nzeri 2025, Perezida Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo yatumije inama y’igitaraganya yahurije hamwe abayobozi bakuru b’ingabo (FARDC), abahagarariye inzego z’umutekano z’imbere mu gihugu (ANR, Police Nationale Congolaise), ndetse n’abahagarariye intara ya Kivu y’Amajyepfo. Impamvu nyamukuru ni ishusho idahumuriza y’umutekano mu mujyi wa Uvira, aho ibikorwa by’inyeshyamba za Wazalendo bikomeje kwiyongera.

Nk’uko byatangajwe n’umwe mu bayobozi bakuru bitabiriye iyo nama, Perezida Tshisekedi yavuze amagambo akomeye ati: “Uvira ntigomba kuba nk’i Bunagana cyangwa Masisi. Tugomba gukumira ko haba ikindi kice kigarurwa mu maboko y’abarwanyi.”

Mu minsi yashize, hakomeje kugaragara abarwanyi ba Wazalendo, bafashijwe n’amatsinda y’abaturage bafite intwaro gakondo, bashoboye kugenzura imihanda imwe n’imwe ituruka ku mupaka wa Burundi. Ibi byatumye ubucuruzi buciriritse n’ubuhahirane bugenda buhagarara, ndetse abaturage bakomeje gutanga amaraporo avuga ko hari imisoro mishya ishyirwaho n’abo barwanyi.

Amakuru aturuka mu karere avuga ko guhera tariki ya 01 Nzeri 2025, Wazalendo batangije gahunda yo gushyiraho abayobozi babo mu duce twa Uvira hagati, ibintu byakuruye impungenge ko hashobora kuvuka ubuyobozi bushya burwanya Leta.

Iyi nama yo ku rwego rwo hejuru y’i Kinshasa, yibanze ku buryo bwo gukumira ko Uvira ihinduka “agace kabaye nka leta yihariye” itandukanye n’iy’i Kinshasa cyangwa iy’u Burundi, ariko ikagira imbaraga zayo.

Kinshasa: Gen Sylvain Ekenge atangaje ko Wazalendo ari inshuti ariko atari FARDC

Mu kiganiro yahaye itangazamakuru kuri Radio Télévision Nationale Congolaise (RTNC), umuvugizi w’ingabo za RDC, Général Sylvain Ekenge, yagaragaje imvugo yitondeye ariko igamije gusobanura umubano hagati ya Leta na Wazalendo.

Yagize ati: “Wazalendo ni inshuti z’igihugu kuko biyemeje guhangana n’abasahuraga ubutaka bwacu, ariko ntabwo ari ingabo za FARDC. Ni abaturage bafite umutima wo kurwanira igihugu, ariko tugomba kubashyira mu murongo w’amategeko.”

Ibi byerekana ko ubutegetsi bwa Tshisekedi bugaragaza ubushake bwo kudaterana amagambo na Wazalendo, ariko mu by’ukuri bikaba bigaragaza impungenge ko hashobora kuvuka ikibazo gikomeye. Bamwe mu banyapolitiki bo muri Kinshasa bemeza ko iyo mvugo ari “politiki y’imbere”, igamije gukurura abaturage bashyigikiye Wazalendo, ariko mu by’ukuri ubutegetsi budashaka kubaha ububasha bwo kuba ingabo zisanzwe.

Masisi: M23 yigaruriye agace ka Shoa (Showa)

Ibihe birakomeje kuba bibi mu ntara ya Kivu y’Amajyaruguru, aho umutwe wa M23 ukomeje kugaragaza imbaraga zawo mu bice bitandukanye bya Masisi. Ku wa gatandatu ushize, amakuru yemejwe n’abaturage ndetse n’imiryango itegamiye kuri Leta yemeje ko M23 yamaze kwigarurira agace ka Shoa (Showa), hafi y’umuhanda munini uhuza Masisi na Rutshuru.

Ibi bisobanuye ko M23 ikomeje kwagura imipaka yayo, ikaba imaze kugenzura ahantu hakomeye mu bijyanye n’ubwikorezi n’ubucuruzi. Umwe mu mushinga wo gusubiza abasivili mu mudendezo wari wateguwe n’ingabo za FARDC wafashwe nk’utarabayeho.

Abasesenguzi bavuga ko kwigarurira Showa ari intambwe ikomeye kuri M23, kuko ari agace gafite imihanda yihutirwa ijya muri Masisi yose.

Uvira: Guverineri ashinja u Rwanda kubaka ikigo cya polisi ku kirwa cya Idjwi

Guverineri wa Kivu y’Amajyepfo, Théo Ngwabidje Kasi, yashinje u Rwanda kuba ruri kubaka ikigo cya polisi ku kirwa cya Idjwi, kiri hagati ya Kivu y’Amajyepfo na Kivu y’Amajyaruguru.

Yagize ati: “Abaturage bacu batuye mu kirwa cya Idjwi batangiye kubona ibikorwa by’amashini n’abakozi bavuga ko baturutse mu Rwanda. Ntabwo dushobora kwemera ko igihugu cy’amahanga cyubaka ibigo by’umutekano ku butaka bwacu.”

Amagambo ye yateye impaka zikomeye, kuko bamwe bavuga ko ari uburyo bwo gucira urubanza u Rwanda nta bimenyetso bifatika.

Beni: Umunyamabanga wa Loni wungirije yageze i Beni; yajyanywe n’iki?

Mu gitondo cyo ku wa 07 Nzeri 2025, Jean-Pierre Lacroix, Umunyamabanga Mukuru wungirije w’Umuryango w’Abibumbye ushinzwe ibikorwa by’amahoro (Peacekeeping Operations), yageze mu mujyi wa Beni.

Intumbero ye yari ukureba uko ibikorwa bya MONUSCO biri kugenda, ndetse n’ingaruka zaterwa no kuba iriya misiyo igiye kurangizwa mu kwezi kwa Ukuboza 2025.

Abaturage bo muri Beni bagaragaje impungenge zikomeye, bavuga ko nyuma y’imyaka irenga 20 MONUSCO imaze aho, ikibazo cy’umutekano kitarakemuka. Umunyeshuri umwe waganiriye n’itangazamakuru yagize ati: “Twabonye indege za Loni zigera hano kuva tukiri abana bato, ariko kugeza ubu turacyicwa n’inyeshyamba. Lacroix aze atubwire niba koko bagomba kudusiga mu kaga.”

Mu nama yahuje abayobozi ba MONUSCO n’inzego za RDC, Lacroix yasobanuye ko umuryango w’Abibumbye wifuza gusiga hashyizweho inzego zikomeye za FARDC na Police Nationale, kugira ngo abaturage badasigara mu bwigunge.

Abasesenguzi bavuga ko Kinshasa iri mu bihe bigoye cyane: mu karere ibihugu baturanyi nka Uganda, u Rwanda n’u Burundi bibona RDC nk’igihugu kigiye gucikamo ibice; naho ku rwego mpuzamahanga, Kinshasa igomba guhitamo hagati yo kubungabunga umubano n’ibihugu cyangwa gukomeza kugendera ku nyungu zayo bwite mu bucuruzi.

RDC ikomeje kugaragara nk’igihugu gihanganye n’ibibazo byinshi icyarimwe, kandi icyemezo cya buri munsi gifatwa n’ubutegetsi cya Kinshasa gishobora kugira ingaruka ku mutekano wayo.