EUGENE OFFICIAL

RIB yataye muri yombi umusore wiyiyitiriye abinyujije ku mbuga nkoranyambaga
AMAKURU UBUTABERA UMUTEKANO

RIB yataye muri yombi umusore wiyiyitiriye abinyujije ku mbuga nkoranyambaga

Sep 8, 2025

RIB yataye muri yombi umusore wiyiyitiriye abinyujije ku mbuga nkoranyambaga

Straton Ndagijimana yafashwe nyuma yo gushyira amafoto ye kuri TikTok yambaye impuzankano isa n’iy’Urwego rw’Ubugenzacyaha

Musanze; Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) rwatangaje ko rwataye muri yombi umusore witwa Ndagijimana Straton, nyuma yo gufatirwa mu bikorwa byo kwiyitirira inzego z’umutekano. Byose byatangiriye ku mbuga nkoranyambaga, aho yashyize amafoto ye kuri TikTok yambaye impuzankano isa n’iy’Urwego rw’Ubugenzacyaha, ibintu byahise byatera urujijo ku baturage ndetse no gushidikanya ku mutekano w’igihugu.

Uko yafashwe

Amakuru aturuka mu nzego zibishinzwe avuga ko Straton yifotoje mu buryo butandukanye yambaye impuzankano isa n’iya RIB, hanyuma ayo mafoto akayakwirakwiza ku mbuga nkoranyambaga. Aho hose yaherekezaga amagambo asa n’aho ari umukozi wa RIB, bigatuma bamwe mu baturage bibwira ko ari byo koko.

Ibi byatumye RIB imukurikirana hafi. Hashize iminsi mike, nibwo yafashwe ndetse afungirwa kuri sitasiyo ya polisi ya Muhoza, mu karere ka Musanze.

Umwe mu bayobozi bo mu Rwego rw’Ubugenzacyaha yagize ati: “Twabonye amakuru yizewe ko hari umuntu washyize amafoto ye ku mbuga nkoranyambaga yambaye impuzankano isa n’iyacu. Ibyo ni ibintu bikomeye kuko bishobora kuyobya abaturage. Twahise dutangira iperereza, turamufata, ubu arakurikiranwa n’amategeko.”

Impungenge byateje mu baturage

Mu bice bitandukanye, abaturage bagaragaje impungenge kuri ibyo bikorwa. Hari abavuze ko kuba umuntu yambara impuzankano y’inzego z’umutekano atazikoramo, bishobora gushyira abaturage mu kaga.

Umwe mu baturage bo mu karere ka Musanze yagize ati: “Iyo umuntu yambaye impuzankano ya RIB cyangwa Polisi, abaturage bamufata nk’umukozi w’izo nzego. Iyo rero ari kwiyitirira, birashoboka ko ashobora gukora ibikorwa bibi, bikitirirwa inzego z’umutekano. Ni ibintu biteye ubwoba.”

Undi nawe yagize ati: “Imbuga nkoranyambaga ziri gutuma abantu benshi bakora ibintu batatekerejeho. Abantu bashaka kwiyerekana cyangwa gukurura abantu, ariko ibyo biba bifite ingaruka zikomeye. RIB yakoze neza kumufata hakiri kare.”

RIB irihanangiriza abandi

Umuvugizi w’Urwego rw’Ubugenzacyaha yatangaje ko ibyo Straton yakoze ari amakosa akomeye, kandi bikwiye kubera abandi isomo.

Ati: “Kwiyitirira inzego za Leta, cyane cyane iz’umutekano, ni icyaha gihanwa n’amategeko. Ntabwo tuzihanganira umuntu wese uzongera kugerageza kwambara impuzankano atabifitiye uburenganzira cyangwa gushuka abaturage ngo yiyerekane mu buryo butari bwo.”

RIB yasabye abaturage kujya batanga amakuru igihe cyose babonye umuntu ugerageza ibikorwa nk’ibi. By’umwihariko, yasabye urubyiruko gukoresha imbuga nkoranyambaga mu buryo bwubaka aho kuzikoresha mu bikorwa bishobora kubagusha mu manza.

Itegeko ribihana

Amategeko y’u Rwanda agaragaza neza ibihano ku muntu wese ugerageje kwiyitirira urwego atarimo.

Ingingo ya 276 y’Itegeko Nº 68/2018 ryo ku wa 30/08/2018: Umuntu wese wiyitirira urwego rw’umutekano cyangwa urwego rwa Leta atarimo, ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 2 ariko kitarenze 3, n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya 500,000 Frw ariko atarenze 1,000,000 Frw, cyangwa kimwe muri ibyo bihano.

Ingingo ya 438: Kwambara impuzankano cyangwa ibirango by’inzego z’umutekano mu buryo butemewe, bihanishwa igifungo kuva ku mezi 6 kugeza ku myaka 2 n’ihazabu kuva ku 100,000 Frw kugeza ku 200,000 Frw.

Bivuze ko Straton ashobora guhanishwa igifungo cy’imyaka 2 kugeza kuri 3 hamwe n’ihazabu ya 1,000,000 frw cyangwa igihano kimwe muri ibyo.

Imyambarire n’uburenganzira bw’inzego z’umutekano

Impuzankano z’inzego z’umutekano ni kimwe mu bintu biranga igihugu. Ni ikimenyetso cy’icyizere abaturage bagirira inzego zabo. Iyo umuntu azambara mu buryo butemewe, bihita bigira ingaruka ku cyizere abaturage bagirira abo babahagarariye.

Impuguke mu by’imibanire y’abantu n’umutekano yabisobanuye iti:

“Iyo umuturage abonye umuntu yambaye impuzankano ya RIB cyangwa Polisi, nta gushidikanya amufata nk’umukozi wazo. Ni ibintu bishobora kumushyira mu kaga igihe uwo muntu yaba afite imigambi mibi. Ni yo mpamvu amategeko akwiye kubihana bikomeye.”

Imbuga nkoranyambaga n’ingaruka zazo

Iki gikorwa cya Straton cyongeye kuzamura impaka ku buryo imbuga nkoranyambaga zikoreshwa. Mu Rwanda, TikTok, Facebook na Instagram bikomeje kuba imbuga zikunzwe cyane n’urubyiruko.

Abasesenguzi bavuga ko hari urubyiruko rwinshi rujya mu bikorwa bidafite akamaro, ahubwo rugamije kwiyerekana cyangwa gukurura abafana.

Umwe mu bashakashatsi muri sosiyete sivile yagize ati: “Imbuga nkoranyambaga zifite imbaraga nyinshi mu buzima bw’abantu. Ariko iyo zidakoreshwe neza, zishobora gutuma abantu basenya izina ryabo cyangwa bakisanga mu manza. Ibi bya Straton bigomba gutanga isomo ku rubyiruko.”

Urugendo rw’ubutabera ruracyari imbere

Kuri ubu, Ndagijimana Straton afungiye kuri sitasiyo ya Muhoza mu karere ka Musanze, aho akurikiranwe n’Urwego rw’Ubugenzacyaha. Dosiye ye iracyakorwa kugira ngo ishyikirizwe ubushinjacyaha.

Birateganijwe ko mu minsi mike dosiye izagezwa mu rukiko, aho azaburana ku byaha byo kwiyitirira inzego z’umutekano no gukoresha impuzankano mu buryo butemewe.

Ibitekerezo by’abaturage n’impuguke

Hari abavuga ko igihano gikwiriye ku bantu nk’aba ari ngombwa kugira ngo abandi babyigireho. Hari n’abavuga ko hakwiye no kubaho gahunda zo kwigisha urubyiruko ku ngaruka z’imbuga nkoranyambaga.

Umwe mu baturage yagize ati: “Iyo urebye neza, usanga abantu benshi bakiri bato batinya amategeko make. Iyo umuntu ahanwe bikomeye, bituma abandi batinyuka gukora ibyo bisa.”

Ariko hari n’abavuga ko igihano gikomeye cyonyine kitazahagije, ahubwo ko hakenewe ubukangurambaga.

Umwarimu wigisha ibijyanye n’itumanaho yagize ati: “Hakenewe amasomo asobanura uko imbuga nkoranyambaga zikwiye gukoreshwa. Kugira ngo urubyiruko rurusheho gusobanukirwa, ni ngombwa ko rwigishwa uburenganzira n’inshingano zaryo.”

Inkuru ya Ndagijimana Straton yerekanye ukuntu ikoranabuhanga n’imbuga nkoranyambaga bishobora gukoreshwa nabi bigateza ikibazo gikomeye. Kugaragara kw’abantu biyitirira inzego z’umutekano si ibintu bishya, ariko kuba byakozwe ku mbuga nkoranyambaga mu buryo bushobora kugera ku bantu benshi, byatumye bigaragara nk’inkuru ikomeye.

RIB ikomeje guhamagarira abaturage kugira uruhare mu gukumira ibi bikorwa no gutanga amakuru aho bibaye. Ku rubyiruko, iyi nkuru ikwiye kuba isomo ry’uko “kumenyekana” ku mbuga nkoranyambaga bidakwiye gushyirwa hejuru y’ukuri n’amategeko.

Ndagijimana Straton, ku myaka ye mike, yasigaye ari urugero rw’uko “gushaka kwerekana” bishobora kukugeza mu nzira y’amahina.