AFC/M23 yasohoye itangazo ryerekana ko ubutegetsi bwa Kinshasa bwatangije intambara igamije kurimbura Abanyamulenge
AFC/M23 yasohoye itangazo ryerekana ko ubutegetsi bwa Kinshasa bwatangije intambara igamije kurimbura Abanyamulenge.
Mu gihe isi ikomeje kwibaza ku cyerekezo cy’amahoro muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Ihuriro ry’inyeshyamba AFC/M23 ryasohoye itangazo rikomeye ryerekana ko ubutegetsi bwa Kinshasa bwatangije intambara yeruye igamije kurimbura abaturage bo mu bwoko bw’Abanyamulenge.
Umuvugizi Wungirije wa AFC/M23, Dr Oscar Balinda, yabigarutseho ku wa mbere w’iki cyumweru, avuga ko Leta iyobowe na Perezida Félix Tshisekedi yazanye abasirikare barenga ibihumbi 30 mu misozi ya Kivu y’Amajyepfo no muri Minembwe, kugira ngo barwanye AFC/M23 ndetse banakore umugambi mubisha wo kurandura Abanyamulenge ku butaka bw’iwabo.
Ibi biza mu gihe i Doha muri Qatar hakomeje ibiganiro bigamije gushakira umuti w’amakimbirane, nyamara AFC/M23 ikavuga ko Leta ya Kinshasa isa n’iyahinduye urwenya, kuko ikomeje intambara aho gukurikiza inzira y’ibiganiro.
Imisozi y’i Minembwe mu muriro w’imbunda
Akarere ka Minembwe, kazwiho kubamo imiryango y’Abanyamulenge, kamaze imyaka myinshi mu rugamba rudashira. Muri iyi minsi, ibisasu bya rutura bikomeje kuhaterwa, byoherezwa n’ingabo za FARDC zifatanyije na FDLR na Wazalendo.
Abaturage bo mu gace ka Mikenge na Minembwe bavuga ko babayeho mu bwoba bukomeye. Umwe mu baturage wahisemo kutivuga izina yagize ati: “Turyama mu bihome, abandi bagahungira mu mashyamba. Abana bararira, abagore bakajya guhisha abana mu bihome. Ntitukiri abantu bafite amahoro, ahubwo tumeze nk’aho dutegereje urupfu.”
Ibi bishimangirwa n’amakuru aturuka ku barinzi b’uburenganzira bwa muntu, bavuga ko hari abaturage benshi bamaze kwicwa cyangwa guhunga kubera imirwano ikaze.
Intambara yiswe iyo kurimbura ubwoko
Dr Oscar Balinda mu ijambo rye yakomeje agaragaza ko iyi ntambara itakiri iy’urugamba rwo gusubiza ibice AFC/M23 yabonye, ahubwo ko ifite intego yo kurimbura Abanyamulenge.
Yaragize ati: “Hari gahunda isobanutse ya Leta ya Kinshasa yo gukoresha intambara nk’urwitwazo rwo kurimbura ubwoko bw’Abanyamulenge. Ntitwakwihanganira kumva abaturage bacu barimo kuraswa, gusahurwa no gufatwa ku ngufu, mu gihe twicaye ngo turindiriye ibiganiro by’i Doha.”
Aya magambo agaragaza ko AFC/M23 iri gufata icyemezo cyo gukomeza kurwana no kurengera abaturage bayo, mu gihe ibiganiro bigaragara nk’aho nta cyo byari bizageraho.
Abasirikare ibihumbi 30 ku rugamba
Ihuriro AFC/M23 ryemeza ko Leta ya Kinshasa yazanye abasirikare barenga ibihumbi 30, bafite intwaro ziremereye, drones ndetse n’ubufasha bw’amahanga amwe atagaragazwa.
Mu nyandiko y’itangazo ryabo, AFC/M23 ivuga ko ibyo byose bigaragaza ko ubutegetsi bwa Kinshasa budashaka amahoro. Dr Balinda yagize ati: “Uko kwinjiza abasirikare benshi ni ikimenyetso simusiga ko Leta idashaka ibiganiro. Icyo ishyize imbere ni intambara y’isenywa ry’ubwoko.”
Ibiganiro bya Doha mu gihirahiro
Mu gihe Kinshasa ikomeza kwinjiza ingabo nshya, i Doha muri Qatar hakomeje ibiganiro by’amahoro bigaragaramo intege nke. Abasesenguzi bavuga ko kuba Kinshasa ikomeza imirwano mu gihe ibiganiro bikomeje ari ikimenyetso cy’uko ibiganiro bishobora kurangira nta mwanzuro.
Umusesenguzi mu bya politiki, Bisimwa Jean-Claude, avuga ati: “Ibiganiro bya Doha byari byitezweho byinshi, ariko kuba Tshisekedi atohereza intumwa zifite ubushake kandi agakomeza kohereza abasirikare mu rugamba, bigaragaza ko ibyo biganiro ari ikinamico.”
Abaturage mu kangaratete
Ku ruhande rw’abaturage, ibi byose bibaviramo imibereho y’agahinda n’ubwigunge. Raporo y’imiryango irengera uburenganzira bwa muntu igaragaza ko abarenga ibihumbi 200 bamaze kwimuka mu misozi ya Minembwe, bamwe bakaba barahungiye mu Burundi no mu Rwanda.
Abana ntibiga, abagore batwite barabyarira mu nzira, imiryango ibarirwa mu bihumbi ntikigira aho icumbika. Mu nkambi z’impunzi, hari indwara z’imirire mibi, impiswi n’indwara z’ubuhumekero.
Umuryango w’Abanyamulenge, umaze imyaka isaga 200 utuye mu misozi ya Kivu y’Amajyepfo, wakunze kugaragara nk’ugizweho ikibazo cy’akarengane n’ivangura. Bagiye bita Abanyamulenge “abanyamahanga” nyamara bafite ubwenegihugu bwa Kongo nk’abandi.
Dr Balinda ashimangira ko iyo politiki y’ivangura ariyo ituma intambara zidashira:
“Ibyo byose ni umugambi wa Leta yo gushaka kwerekana ko Abanyamulenge atari Abakongomani. Nyamara twese turi abenegihugu. Kwanga ubwoko ntaho byatugeza uretse gukomeza gusenya igihugu.”
Ingaruka ku karere
Intambara mu Burasirazuba bwa Congo ntikiri iy’imbere mu gihugu gusa. U Burundi bumaze kugaragaza ko bukomeje kohereza ingabo kurwanya AFC/M23, mu gihe u Rwanda rwo rukomeje kugaragaza ko rufite impungenge z’iyi ntambara.
U Rwanda rwakunze kugaragaza ko rubangamiwe n’umutwe wa FDLR ukorera mu Burasirazuba bwa Kongo, kandi ko kuba FARDC ikorana nawo ari intandaro yo gutuma ikibazo gikomeza.
Uruhare rw’amahanga
Mu gihe Kinshasa ikomeza kwiyambaza abaterankunga mpuzamahanga, hari ibimenyetso ko hari ibihugu byohereje abasirikare b’abacanshuro (mercenaires). Ibi byose bikaba bikomeje guhindura intambara iya politiki ikomeye hagati y’ibihugu byo mu karere.
Umuryango wa Afurika yunze Ubumwe n’Umuryango w’Abibumbye bari mu nzira zo kotsa igitutu Kinshasa ngo ikomeze ibiganiro, ariko impungenge ni nyinshi ku kuba ibi biganiro bishobora kurangira bitageze ku ntego.
Amahoro aracyari kure
Dr Balinda yasoje itangazo rye agira ati:
“Turi mu rugamba rwo kurengera abaturage bacu. Nta muntu n’umwe uzatuma tubireka igihe Abanyamulenge bakomeje kuraswa no kwicwa. Tugomba guhitamo kubaho cyangwa gupfa twirwanaho.”
Intambara ikomeje mu Burasirazuba bwa Kongo, ariko uko iminsi ihita niko bigaragara ko ikibazo atari icy’inyeshyamba gusa, ahubwo ari ikibazo cy’ivangura ry’ubwoko n’imiyoborere itumva. Ibiganiro bya Doha bigaragara nk’ibimaze kuba ibitazagira icyo bigeraho, mu gihe abaturage bakomeje gusiga ubuzima ku rugamba.
Abanyamulenge baracyari mu kangaratete, AFC/M23 ikomeje kurwana ngo ibarengere, naho Leta ya Kinshasa ikomeje kuvuga ko iri mu rugamba rwo kurandura iterabwoba. Hagati aho, amahanga aritegereza ariko abaturage bo bamaze kurambirwa.