EUGENE OFFICIAL

Ubutumwa bwa Bertrand Bisimwa: “Urwango rwamunze imitima y’abari ku butegetsi i Kinshasa”
AMAKURU MU MAHANGA POLITIKE UMUTEKANO

Ubutumwa bwa Bertrand Bisimwa: “Urwango rwamunze imitima y’abari ku butegetsi i Kinshasa”

Aug 26, 2025

Ubutumwa bwa Bertrand Bisimwa: “Urwango rwamunze imitima y’abari ku butegetsi i Kinshasa”

Mu butumwa yanyujije ku rubuga rwa X (rizwi na benshi nka Twitter), Bertrand Bisimwa, umuyobozi ukomeye mu Ihuriro AFC/M23, yongeye kuvuga ku buryo ubutegetsi bwa Leta ya Félix Tshisekedi bwubatse urwango mu baturage no mu mitima y’abarwanyi babushyigikiye, kugeza ubwo urwo rwango rutakigira umurongo cyangwa aho rugarukira.

Mu magambo ye bwite, Bisimwa yagize ati: “La haine a tellement été cultivée et noirci les âmes au sein de la coalition du régime de Kinshasa qu’elle ne fait plus de quartiers. Ses victimes se comptent même parmi les soutiens les plus farouches de la coalition.”

Mu Kinyarwanda, ibi bisobanura ko urwango rwatejwe na Leta ya Kinshasa rumaze kwinjira mu mitima ku buryo rutagendera ku mipaka, rukica cyangwa rugasenya n’abari abashyigikira ba hafi b’ubutegetsi.

Urwango nk’intwaro ya politiki

Amakuru yagiye asohoka mu minsi ishize yerekana uburyo mu nzego z’igisirikare cya FARDC, mu mitwe y’ingabo z’abafatanyabikorwa nka Wazalendo ndetse no mu nzego z’ubuyobozi bwa politiki, hari gukomeza kwinjizwa imvugo z’urwango n’ubukangurambaga bushingiye ku moko.

Abasesenguzi bavuga ko kuva mu ntangiriro z’intambara hagati ya Leta ya RDC n’inyeshyamba za M23/AFC, ubutegetsi bwa Tshisekedi bwagiye bushingira cyane ku buryo bwo gushishikariza abaturage kwifatanya n’ingabo binyuze mu bikorwa byiswe “Résistance Patriotique”. Ariko uburyo bwo kubigeraho bwagiye burangwa no gushishikariza abantu kureba abanyamurenge cyangwa abatutsi muri rusange nk’abanzi b’igihugu.

Ibi byagiye bituma mu bice bitandukanye by’igihugu haba ibikorwa byo kwibasira abaturage ku mpamvu z’amoko, ndetse byagiye byitwa n’imiryango y’uburenganzira bwa muntu “itsembabwoko ritangiye kugerwaho n’imitima yabigizemo uruhare”.

Imvugo ya Bisimwa n’ingaruka zayo

Ubutumwa bwa Bertrand Bisimwa bwakwirakwiye ku mbuga nkoranyambaga, butuma bamwe mu banyapolitiki bo muri Kinshasa bugaragaza ko ari uburyo bwo gushaka gucamo ibice ubutegetsi. Ariko abandi, cyane cyane abasesenguzi bigenga, bavuze ko ari ukuri gukomeye kudashobora guhishwa.

Umwe mu mpuguke mu by’imibanire y’amoko muri Kivu y’Amajyepfo yagize ati: “Iyo urwango rumaze kubakwa ku buryo ruhinduka ihame, ntiruba rukigira aho rugarukira. Ubu turabona abaturage bishe bagenzi babo baziranye, bareranwe, ariko bagahindukirana kubera ko bigishijwe ko hari abandi batakiri abantu ahubwo ari abanzi. Icyo ni cyo Bertrand Bisimwa yashatse kugaragaza.”

Aho ibintu bigeze muri Kongo

Mu byumweru bishize, umutekano wakomeje kuzamba cyane mu bice bya Kivu ya Ruguru na Kivu y’Amajyepfo. Inkuru z’imirwano hagati ya FARDC ifatanyije na Wazalendo ku ruhande rumwe, n’ingabo za AFC/M23 ku rundi ruhande, zikomeje gusakara buri munsi.

Hari n’andi makuru avuga ku byaha byibasira inyokomuntu: kwica abaturage, gufata abagore ku ngufu, ndetse no gusenya amazu n’imitungo y’abaturage bacyekwa ko bashyigikiye uruhande runaka.

Amnesty International na Human Rights Watch bamaze gusohora raporo zigaragaza ko intambara ya Kongo imaze gufata isura mbi, kuko impande zombi zagiye zigaragaraho ibikorwa bibangamira uburenganzira bwa muntu, ariko ngo bikarushaho kuba bibi ku ruhande rwa Leta, kuko ari rwo rufite inshingano zo kurengera abaturage bose.

Ubwoba mu baturage

Mu mujyi wa Goma no mu bice bituranye na Sake, abaturage bavuga ko babayeho mu bwoba bw’amasasu adashira. Umwe mu baturage witwa Bahati, twahinduriye izina ku mpamvu z’umutekano, yagize ati:

“Ubutegetsi bwacu buri kutwigisha ko umuturanyi wacu ari umwanzi. Twigeze kubaho hamwe, tubana neza. None barashaka ko twicana hagati yacu. Ariko twe turambiwe intambara. Turashaka amahoro.”

Mu bice by’Uburasirazuba bwa Kongo kandi, hari amakuru y’uko bamwe mu Wazalendo barwana ku ruhande rwa Leta bamaze guhindukirana bagenzi babo cyangwa abayobozi babo, kubera ko babonye barashutswe mu nzira y’urwango. Ibi nabyo bigaragaza neza icyo Bisimwa yashatse kuvuga mu butumwa bwe.

Politiki ya Kinshasa n’imibanire y’amahanga

Ubutegetsi bwa Kinshasa ntibuhwema gushinja u Rwanda gushyigikira inyeshyamba za M23. Ariko u Rwanda rwo ruhakana urwo ruhare, rugashimangira ko ikibazo nyacyo kiri mu mutwe w’imiyoborere ya Kongo, aho politiki ishingiye ku moko ikomeje kugira uruhare mu kongera umwuka mubi.

Ku ruhande rw’Umuryango w’Abibumbye (ONU) n’Umuryango wa Afurika y’Iburasirazuba (EAC), haracyari ibiganiro bigamije gushaka umuti urambye. Ariko imvugo z’urwango zicibwa mu makuru ya politiki no mu itangazamakuru bikomeje kubangamira urugendo rw’amahoro.

Ubutumwa bwa Bertrand Bisimwa ntibwari amagambo asanzwe ya politiki. Ni ikimenyetso cy’uko urwango rumaze kuba intwaro ikomeye y’ubutegetsi i Kinshasa, ariko rukaba rutangiye kurya n’abarwo ubwabo. Uru ni urusobe rugaragaza ko igihe kigeze cyo gushaka umuti udashingiye ku kubeshya cyangwa gukumira amoko runaka, ahubwo hashingiwe ku guha abaturage bose ijambo, umutekano n’ubutabera.

Niba koko politiki y’ivangura ikomeje guhabwa intebe, abasesenguzi bavuga ko “nta bakecuru cyangwa abana bashobora kurokoka, kuko urwango rutagira aho rugarukira.”

Nk’uko Bisimwa yabivuze, “urwango rwamunzwe mu mitima rutakigira impuhwe, rutakigira umupaka, rutangira kurya n’abarushyigikiye.”