Impinduka ntoya ku mabara y’ururimi ishobora kugaragaza ibibazo by’umutima, mu gifu, cyangwa mu maraso
Impinduka ntoya ku mabara y’ururimi ishobora kugaragaza ibibazo by’umutima, mu gifu, cyangwa mu maraso
Hari benshi mu buzima bwa buri munsi batajya bita ku mwanya ururimi rufite mu buzima bwabo. Ururimi rukunze gufatwa nk’igikoresho cyo kuvuga cyangwa gufasha mu kurya gusa, ariko mu by’ukuri rufite n’indi nshingano yihariye: kuba nk’indorerwamo igaragaza uko ubuzima bw’umubiri buhagaze. Abaganga benshi bavuga ko impinduka zigaragara ku mabara y’ururimi zishobora gutanga ikimenyetso cy’indwara ziba zikiri mu ntangiriro, ku buryo uzimenye kare, akabasha kwivuza hakiri kare kandi akirinda ingaruka zikomeye.
Iyo urebye ururimi rw’umuntu muzima, rugomba kuba rufite ibara ritukura ryoroshye, rumeze nk’ifuro rigira akanyamuneza, kandi rutuma umuntu yumva ari muzima. Ariko iyo rufashe andi mabara atari asanzwe, akenshi haba hari ikibazo cy’ubuzima imbere mu mubiri.
Ururimi rwirabura cyangwa rufite ibara ryijimye
Iyo ururimi rufashe ibara ryijimye cyangwa rikamera nk’iryirabura, rimwe na rimwe abantu batekereza ko ari ibintu bisanzwe. Nyamara, ibi bishobora kuba ikimenyetso cyerekana ibibazo mu gifu no mu mikorere y’igogora (digestion). Hari n’abahanga bavuga ko bishobora kugaragaza ko umubiri ufite imyanda myinshi idasohoka uko bikwiye, cyangwa ikibazo cy’umwijima (liver).
Abanywa itabi, inzoga nyinshi, cyangwa se abafata imiti imwe n’imwe igihe kirekire, nabo bashobora kugaragaza ururimi rwirabura. Ariko ku rundi ruhande, iyo bigaragara ku muntu utabifite, biba ari ikimenyetso cy’uko hari ikitagenda neza mu maraso cyangwa mu gifu, kandi hakenewe kugenzurwa n’inzobere.
Ururimi rw’umweru
Hari igihe umuntu asubira imbere y’indorerwamo agasanga ururimi rufashe ibara ry’umweru cyangwa rufite uruhu rumeze nk’ururiho umufuka. Ibi bishobora kuba ikimenyetso cyerekana ubwandu bwo mu kanwa, ubukonje bw’amara, cyangwa ikibazo cy’ubudahangarwa buba bwaragabanutse.
Hari n’igihe ururimi rw’umweru rugaragaza umunaniro ukabije, cyangwa gukoresha cyane ibinyamasukari n’ibiribwa bidahinduka neza mu mubiri. Abaganga bavuga ko iyo bikomeje igihe kirekire, bishobora kuba ikimenyetso cy’indwara zifata mu maraso cyangwa se ikibazo gikomeye mu gifu.
Ururimi rutukura cyane
Ururimi rutukura birenze urugero rushobora kuba ikimenyetso cy’indwara nyinshi zitandukanye. Abaganga bongeraho ko bishobora kuba biva ku mikorere mibi y’umutima, cyangwa ikibazo cya “vitamini B12” na “iron” mu maraso. Hari n’igihe bigaragaza indwara ya “anemia” (kubura amaraso), cyangwa ikibazo cy’umutima udakorana imbaraga.
Ikindi kandi, ururimi rutukura cyane rushobora kuba ikimenyetso cy’indwara zifata mu muhogo cyangwa se izindi ndwara zifata umubiri wose, aho bikenerwa ko umuntu akora isuzuma ryihariye.
Ururimi rufite utuntu tw’umuhondo cyangwa dutera isura idasanzwe
Iyo ururimi rugaragaraho isura y’umuhondo, akenshi ni ikimenyetso cyerekana ibibazo by’umwijima (liver) cyangwa impyiko. Ibi bigendana kenshi no kuba umubiri utagishoboye gusohora imyanda yose neza, bigatuma igipimo cya “bilirubin” mu maraso cyiyongera. Abaganga bongeraho ko ururimi rw’umuhondo rushobora no kuba ikimenyetso cy’ibibazo by’inda, by’umwihariko “gastrite” cyangwa “ulcère”.
Ururimi rwifitemo utuntu tw’imibare cyangwa tw’inzira
Hari abantu usanga ururimi rwabo rugaragaraho imirongo cyangwa inzira zisa n’utuntu twacikaguritse. Ibi bisanzwe bizwi nka “Geographic tongue” mu rurimi rw’abaganga. N’ubwo akenshi bidatera uburibwe, ni ikimenyetso cy’uko umubiri ushobora kuba ufite ikibazo cy’imisemburo (hormones) cyangwa ikibazo kijyanye n’ubudahangarwa bwawo.
Impamvu yo kumenya ibi bimenyetso kare
Abantu benshi batekereza ko indwara zigomba kumenyekana gusa iyo zimaze gutera uburibwe bukomeye cyangwa ibindi bimenyetso bikomeye. Nyamara, ururimi rushobora kuba inzira yoroheje yo kumenya kare ibibazo mu mubiri.
Umuganga umwe wo muri India, Dr. Rajesh Gupta, yagize ati:
“Ururimi ni nk’ikirahure cyerekana ubuzima bw’umuntu imbere. Iyo ururimi rutangiye guhindura ibara, ni nk’ikirango cyerekana ko hari ikibazo kiri mu nzira yo kwiyubaka. Uramutse ubyitayeho kare, ushobora kwirinda indwara zikomeye cyane.”
Uko wakwita ku buzima bugaragara ku rurimi
Kwitwararika isuku y’akanwa; kwoza amenyo inshuro ebyiri ku munsi ntibihagije, ahubwo no koza ururimi ugakuraho imyanda iba iruriho birafasha.
Kunywa amazi menshi; kugira ngo umubiri usukure imyanda no kwirinda ko ururimi rukama.
Kwirinda itabi n’inzoga; ibi bikunze gutuma ururimi ruhindura ibara, bikanakongeza indwara nyinshi.
Kurya indyo yuzuye; irimo imbuto, imboga, ibinyampeke, n’ibiribwa byongera amaraso.
Kwisuzumisha kwa muganga; iyo ubonye impinduka zidashira ku rurimi rwawe mu gihe kirenze ibyumweru bibiri, ni ngombwa kugana muganga.
Ururimi ntirufasha gusa mu kurya no kuvuga, ahubwo ni ikimenyetso gikomeye cy’ubuzima bw’umubiri. Kumenya gusoma impinduka z’amabara yarwo bishobora kuba inzira yo kurinda ubuzima bwawe hakiri kare.
Abaganga barakangurira buri wese kujya yireba mu ndorerwamo, agasuzuma ururimi rwe buri gihe nk’uko abantu bakunda kwitegereza isura cyangwa umusatsi. Kuko rimwe na rimwe, ikimenyetso cy’indwara ushobora kuba uyifite, kiba kiri ku rurimi rwawe, kikagutabara mbere y’uko ibintu bikomera.
Kandi nk’uko bivugwa kenshi:
“Kwirinda ni byo byiza kurusha kwivuza.” Cyangwa “kwirinda biruta kwivuza”.