Drones zituruka i Bujumbura mu gitero cyahitanye abaturage i Kanyola na Nzimbira: Impungenge ku mutekano w’akarere
Drones zaturutse i Bujumbura mu gitero cyahitanye abaturage i Kanyola na Nzimbira: Impungenge ku mutekano w’akarere
Ku Cyumweru, tariki ya 17 Kanama 2025, amakuru aturuka mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo yatangaje ko ingabo za Leta ya Kinshasa, zifatanyije n’abambari bazo, zagabye igitero gikomeye mu duce twa Nzimbira, Kanyola n’utundi duce turi hafi aho, ahari abaturage benshi. Uru rugomo rwatangiye mu gitondo hakoreshejwe ibisasu bikomeye n’indege nto zizwi nka “drones kamikaze”.
Ibi bikorwa by’igisirikare byahise byitwa “igitero cyibasira abaturage aho kurwanya inyeshyamba”, nyuma y’uko amakuru atandukanye yemeje ko ibisasu byaturikijwe byahitanye abaturage benshi, harimo abagore n’abana bari mu ngo zabo cyangwa mu bikorwa byabo bya buri munsi.
Drones zaturutse i Bujumbura: ikibazo gishobora gutera ibindi bibazo
Amakuru yakomeje gutangazwa na bamwe mu bayobozi b’imitwe yitwaje intwaro ndetse n’abaturage bo muri Kivu y’Epfo, yemeza ko zimwe muri drones zakoreshwaga muri iki gitero zaturutse ku kibuga cy’indege cya Merchior Ndadaye i Bujumbura, mu Burundi. Ibi byakomeje guteza urujijo rukomeye n’impaka, kuko bivuze ko igihugu cy’igituranyi nacyo gishobora kuba cyinjijwe mu bikorwa bya gisirikare bihonyora ubuzima bw’abasivili.
Umwe mu baganiriye n’itangazamakuru, utashatse ko amazina ye atangazwa kubera impamvu z’umutekano, yagize ati:
“Birababaje kubona ibisasu biva i Bujumbura biza guturikirizwa hano muri Kivu yacu. Abaturage ntibazi icyo bahorwa, baricwa gusa. Niba koko izi drones zihagurukira i Burundi, bivuze ko n’icyo gihugu gishobora kuzahura n’ingaruka bikomeye.”
Uko igitero cyagenze
Abatangabuhamya bavuze ko ibitero byatangiye mu ma saa moya za mu gitondo, indege nto zitagira abapilote zitangiye kurasa mu duce twa Nzimbira na Kanyola. Ibi byakurikiwe n’ibisasu bikomeye byarashwe n’ingabo za Leta za FARDC n’abo bafatanyije. Amakuru avuga ko amazu menshi yasenyutse, abantu bagapfa, abandi bagakomereka bikomeye.
“Twumvise urusaku rwinshi mu gitondo, twumva inzu zirimo kugwa. Hari abana babiri bacu bapfuye ubwo igisasu cyari giturikiye hafi y’iwacu,” uko niko byatangajwe na Mukamana, umubyeyi w’imyaka 38 utuye muri Kanyola.
Ibyo bishobora kuvamo ingaruka ku karere
Abasesenguzi bavuga ko niba koko izi drones ziri guhagurukira i Burundi, bishobora gutera ikibazo cy’umutekano w’akarere. Ibi byaba bishatse kuvuga ko Repubulika Iharanira Demokarasi ya Kongo yaba ikomeje kurwanisha uburyo bwo gukoresha ibihugu bituranye mu ntambara y’imbere mu gihugu cyayo, bigatuma akarere kose gasamira hejuru mu bukana bw’imvururu.
Umusesenguzi mu by’umutekano wo mu karere yagize ati:
“Mu gihe drones zituruka mu kindi gihugu zigakoreshwa mu bikorwa byo kwica abaturage, bivuze ko aho zituruka naho hashobora kuba hagaragara nk’ahafatanya mu bikorwa bya gisirikare. Ibi bigira ingaruka ku mubano wa dipolomasi, ku buhahirane ndetse no ku mutekano w’imbere mu gihugu cyohereje izo drones.”
Abarokotse n’ababuze ababo
Mu gihe abategetsi bo muri Kinshasa bavugaga ko bagabye igitero ku nyeshyamba za M23, abaturage bo bavuze ko ibisasu byakubise ahari amazu yabo, bikarimbura ubuzima bw’inzirakarengane.
Ntakirutimana Samuel, umusore wo muri Nzimbira, yagize ati:
“Ntitwigeze tubona inyeshyamba hafi hano ku munsi w’igitero. Byari abaturage gusa. None se niba bavuga ko bari kurwanya inyeshyamba, kuki ari abaturage bapfa?”
Abantu benshi bari bamaze guhungira mu misozi, abandi bakwiragira mu mashyamba yo hafi aho, mu gihe hari abandi bakomeretse bikomeye bari kuvurirwa mu mavuriro make ari muri ako gace.
Umuryango mpuzamahanga urasabwa kugira icyo ukora
Nyuma y’ibi bitero, imiryango iharanira uburenganzira bwa muntu yasabye Umuryango w’Abibumbye ndetse n’Umuryango wa Afurika yunze Ubumwe kugira icyo ukora, kuko ibikorwa nk’ibi byibasira abasivili ari ibyaha by’intambara.
“Kureka drones n’igisirikare bigatera mu baturage bisobanura gusuzugura ubuzima bwabo. Ntabwo bikwiye gucecekwa,” niko byatangajwe na umwe mu bayobozi b’umuryango mpuzamahanga urengera uburenganzira bwa muntu ukorera i Nairobi.
Igiteye impungenge si gusa ubwinshi bw’abaturage bishwe n’ubu butumwa, ahubwo ni n’uko aho izo drones zihagurukira naho hashobora kuzahura n’ingaruka z’ubu bwicanyi. Niba koko zikoresha ikibuga cy’indege cya Bujumbura, ibi bishobora gushyira u Burundi mu bibazo bikomeye, haba ku rwego rwa dipolomasi ndetse no mu mutekano w’imbere mu gihugu.
Abasesenguzi basanga hakenewe igisubizo cya politiki, aho gushyira abaturage mu nzira y’ibisasu, kuko nta bundi buryo bwo kurinda ubuzima bw’abantu uretse guhagarika ibitero bihitana inzirakarengane.