Ese Teta Sandra yashakaga kwica umugabo we?
Ese Teta Sandra yashakaga kwica umugabo we?
Ku mugoroba wo ku itariki ya 7 Kanama 2025, mu gace ka Munyonyo, kuri Shan’s Bar & Restaurant, habaye amakimbirane hagati ya Sandra Teta n’umugabo we, umuhanzi Douglas “Weasel” Mayanja.
Mu buryo buhangayikishije, Sandra Teta yakije imodoka ifite nomero za registre UBH 148Y, maze ahita agonga umugabo we Weasel, akabayabikoze inshuro eshatu zikurikirana, umuntu akaba yabona ko yabikoze ku bushake ndetse akanabikora afite uburakari bwinshi, ahita yihutisha imodokayari atwaye arahunga, Weasel ahita ajyanwa kwa muganga.
Weasel yaje kujyanwa kwa muganga bwa mbere kuri Mukwaya General Hospital, ariko ahindurirwa kuri Nsambya Hospital, aho arwariye kugeza ubu.
Polisi ya Kampala ihamya ko Teta Sandra yafashwe ku cyaha cyo gukomeretsa umuntu (alleged unlawful wounding) kandi imodoka yari atwaye iri gukorwaho iperereza.
Muri iki gihe, Weasel arimo kwivuza, afite imvune, naho Sandra Teta aracyafungiye kuri Polisi ya Kabalagala mu gihe iperereza rikomeza gukorwa.
- Uko amategeko ya Uganda areba ihohotera rikorwa n’umwe mu bashakanye (Domestic Violence Act, 2010)
Mu mategeko ya Uganda, ihohotera ryo mu ngo rifatwa nk’icyaha gikomeye. Itegeko ryitwa Domestic Violence Act, 2010 rihamya ko:
Umuntu ashobora kwihanangirizwa, gufungwa, cyangwa gutanga indishyi iyo ahamijwe ihohotera ku muntu bashakanye cyangwa babana.
Ihohotera rishobora kuba:
Irikoreshejwe imikino mibi y’amarangamutima (emotional abuse)
Irimo gutukana, kugukubita, kugukomeretsa, cyangwa kuguhutaza mu buryo bw’umubiri (physical violence)
Gufata ku ngufu uwo mwashakanye (mu Rwanda na Uganda ntabwo bikiri ikibazo gifitanye isano no kuba mwashakanye; ni icyaha)
Kwangiza umutungo wa mugenzi wawe, nko kumwangiriza imodoka, urugo, telefoni, n’ibindi.
Igikorwa cyakozwe na Sandra Teta, iyo bigaragaye ko yamugiriye nabi abigambiriye n’ubwo biba mu rukundo cyangwa mu gihe cyo kurakaranya, akurikiranwaho icyaha cyo gukomeretsa ku bushake).
- Uko impanuka zibamo umugambi w’ubugizi bwa nabi ziburanishwa
Iyo umuntu agongesheje undi imodoka:
Niba byabaye ku bushake cyangwa bishobora kwemezwa ko ari icyaha kigambiriwe, bifatwa nk’icyaha cyo kugerageza kwica (attempted murder) cyangwa gukomeretsa ku bushake (unlawful wounding).
Niba nta bushake burimo, ariko ugasanga yarabikoze mu buryo butari bwitondewe (reckless driving), bifatwa nka traffic offense ishobora gutuma:
Umuntu ahanishwa igifungo cy’imyaka 2–7
Acibwa amande cyangwa akamburwa uburenganzira bwo gutwara.
Mu nkiko za Uganda, ibi bikorwa bireberwa binyuze mu Penal Code Act, ahaboneka ingingo zivuga ku “grievous harm” n’ubugizi bwa nabi mu buryo bw’imodoka (Section 217, 229, 236…).
- Ese kuba barashakanye hari icyo bihindura mu mategeko?
Oya. Amategeko y’Uganda n’ay’ibihugu byinshi byo mu karere ntatuma umuntu arekurwa cyangwa akingirwa nk’uko byahoze, bitewe n’uko:
Itegeko rya Domestic Violence Act ryafashe umwanzuro ko uburinganire imbere y’amategeko butagomba guhinduka bitewe n’ubushuti, isezerano cyangwa isano hagati y’impande.
Ibi bivuze ko Sandra Teta n’ubwo ari umugore wa Weasel, yakoze icyaha cyo kumukomeretsa, azahanwa nk’undi muntu uwo ari we wese yahanwa.
- Uburenganzira bwa Weasel muri iki kibazo
Gufata icyemezo niba ashaka gukomeza urubanza cyangwa akagisubika (gusa polisi ishobora gukomeza urubanza n’ubwo nyiracyo atabishaka, kubera uburemere).
Gusaba indishyi z’akababaro cyangwa ibihombo byatewe n’ubumuga, nk’ ikiguzi cy’ubuvuzi,
igihe atakoze kubera ubumuga, ndetse no kwangirika kw’izina rye mu ruhame.
- Uburenganzira bwa Sandra Teta nk’ukurikiranywe n’amategeko
Agomba kuburana afite uburenganzira bwo kwiregura, gufashwa n’umwunganira mu mategeko.
Agomba gufatwa nk’utarahamwa n’icyaha kugeza urukiko rubimuhamije.
Afite uburenganzira bwo gusaba gufungurwa by’agateganyo (bail) mu gihe iperereza rigikomeje.
- Ese hari aho amategeko ya Uganda asa n’ay’u Rwanda?
Yego! Amategeko yombi yemeranya ko:
Ihohotera ryo mu ngo ari icyaha cyigira ingaruka ku buzima bw’umuryango no ku burenganzira bwa muntu.
Umugabo cyangwa umugore uhohoteye uwo bashakanye agomba kubibazwa n’amategeko.
Uburyo umuntu akoresha imodoka bukaba butemewe iyo bugaragaza ubushake bwo kugirira undi nabi.
Mu mategeko ya Uganda:
Ubushuti, ubusambane cyangwa isezerano si urwitwazo ku cyaha. Nta muntu uri hejuru y’amategeko.
Weasel mu myaka yashize hamenyekanye amakuru ko yajyaga ukubita Sandra Teta
Mu myaka yashize, hasohotse amakuru menshi avuga ko Weasel (Douglas Mayanja) yajyaga akubita cyangwa agahohotera Sandra Teta, umugore we w’umunyarwandakazi. Ibi byigeze kuba inkuru y’inkurikirane mu itangazamakuru ryo muri Uganda no mu Rwanda, bigaragaza ihohoterwa ryo mu rugo ryari rimaze igihe rihishwe.
Dore uko byagenze n’ibimenyetso byagiye bimurikwa:
- Amakuru y’ihohoterwa yatangiye ryari?
Mu kwezi kwa Nyakanga 2022, ku mbuga nkoranyambaga n’itangazamakuru ryo muri Uganda, hagiye hanze amafoto agaragaza Sandra Teta afite ibikomere ku mutwe no ku maso, bigaragara ko yatewe n’ihohoterwa.
Bamwe bavugaga ko yakubiswe n’amabandi, ariko nyuma haje kumenyekana amakuru y’uko Weasel ubwe ari we wabigizemo uruhare, binemezwa n’inshuti za hafi.
Icyo gihe, bamwe bashyize amafoto ku mbuga nka Twitter, Facebook na Instagram avuga ngo:
“Please help save Sandra Teta before it’s too late.”
(“Mutabare Sandra Teta mbere y’uko byangirika cyane.”)
- Abahanzi, inshuti n’umuryango baje gutabara
Umuryango wa Sandra Teta, cyane cyane ababyeyi be baturutse mu Rwanda, bajya mu biganiro n’ubuyobozi bwa Uganda basaba ko umukobwa wabo yazanwa mu Rwanda kuko yafashwe nabi n’uwari umugabo we.
Jose Chameleone, mukuru wa Weasel, yabaye umwe mu bavuzweho kudashyigikira Sandra ahubwo bakamugira igikoresho cyo gusibanganya ibyo Weasel yakoze.
Hari igihe amakuru yavugaga ko bamusabye gusohoka mu rugo rwa Weasel ndetse ko atari yemerewe gutwara abana be.
- Kuki Sandra Teta atigeze ajya mu nkiko icyo gihe?
Muri 2022, Sandra Teta ntiyigeze ajyana Weasel mu nkiko cyangwa ngo arege. Ibyo bishobora kuba byaratewe n’ibintu bitandukanye:
Gutinya gufatwa nabi n’umuryango wa Weasel (ukomeye muri Uganda)
Kutitabaza ubuyobozi bitewe no gushaka “gukingira isura y’umuryango”
Kuba hari igitutu cy’urukundo, abana, n’icyizere ko ibintu bizahinduka
Kuba hari bamwe bamuhatiraga gutanga ibisobanuro bivuga ko yakubiswe n’amabandi
Nyuma yaho, yaje gutangaza mu itangazamakuru ko yatanze imbabazi, atifuza gusenya urugo, ko yababarira Weasel ndetse akamugira manager.
- Ese Weasel yigeze yihana cyangwa yirege?
Oya, nta gihamya y’uko Weasel yigeze yihana byeruye cyangwa ngo asabe imbabazi mu ruhame ku byaha by’ihohoterwa. Ahubwo, byagiye bihishirwa n’umuryango we, kandi Sandra Teta yakomeje kubana na we ndetse asubira mu mirimo yo kumutunganyiriza ibikorwa bye nk’umuhanzi.
- Ibi bifite icyo bivuze mu muryango mugari?
Uru rukurikirane rw’amakimbirane hagati ya Weasel na Sandra Teta rugaragaza byinshi ku bibazo bikigaragara:
Kunanirwa guhana abahohotera bitewe n’ubwamamare cyangwa igitutu cy’imiryango,
Ihohoterwa ribera mu ngo rikomera rikagera n’aho rigira ingaruka ku buzima,
Kudaha ijambo uwahuye n’ihohoterwa kuko aba ari mu “rukundo rufite izina rikomeye”
Abagore b’abanyafurika bajya bihangana mu marira y’irondamuryango n’igitutu cy’imico
Sandra Teta yahohotewe na Weasel mu myaka yashize, ndetse ibyabaye muri 2025 bikaba byagaragaje guhinduka kw’imbaraga; aho uwahohotewe ari we ubu ukurikiranywe n’amategeko bitewe no kwihanira.