Masunzu muri M23, yaba atagira isoni n’ikimwaro.
Biravugwa ko Masunzu yaba ari hagati nk’ururimi, Kinshasa ikaba yaramuhamagaye ngo agende afungwe, akaba ashaka kujya muri M23.
Masunzu wari umukuru wa zone ya 3 ya gisirikare ya FARDC, ikorera mu ntara za Kivu ya Ruguru, Kivu y’Epfo n’izindi intara z’Iburasirazuba bwa RDC. Yashyizwe muri uwo mwanya mu Ukuboza 2024 na Perezida Tshisekedi mu rwego rwo guhangana n’imitwe irwanya leta, harimo M23 n’andi matsinda nka ADF na Twirwaneho.
Akaba aherutse kuvanwa kuri uwo mwanya ndetse binavugwa ko yari ari mu mugambi wo guhirika ubutegetsi bwa perezida Antoine Felix Tshisekedi.
Mbere y’uko akurwa kuri uwo mwanya, Masunzu yari yaragaragaye ku rugamba i Walikale muri Gicurasi 2025, hamwe n’ingabo ze zifatanyije na FARDC, FDLR, n’ingabo z’Uburundi ari mu nkundura zo kurwanya M23 irabatsindisha bikomeye.
Hari amakuru avuga ko Masunzu yanabaye umuhuza (liaison) hagati ya RDC na FDLR, “asimbuye Cirimwami.” Ayo makuru yavugaga ko FDLR ifashwa n’Uburundi nk’icyicaro cyo gutoza abarwanyi mu ishyamba rya Kibira, hamwe n’abayobowe na Masunzu bakorana bya hafi na Kinshasa na Gitega
Bivugwa ko abarenga 3.000 bakeweho gutozwa, bamwe bari baravuye mu nkambi zo muri Zambia cyangwa Malawi, bakoherezwa gutangira ibikorwa bya gisirikare.
Hari inkuru zizewe zitanga amakuru ko Masunzu yahungiye i Kisangani cyangwa Bujumbura nyuma y’imvururu muri Bukavu igihe FARDC yatsindwaga na M23.
Ibi bishobora gushimangira impungenge z’uko yaba yarahunze kubera gutinya ko ashobora gutabwa muri yombi cyangwa kugwa ku rugamba.
Nyuma y’ifungwa rya Jenerali Chiwewe ushinjwa gushaka guhirika ubutegetsi bwa Tschisekedi, jenarali Masunzu nawe yaba yaraketsweho ko yari ari muri uwo mugambi.
Dore isesengura rishingiye ku makuru yizewe ku birebana n’ifungwa rya Jenerali Christian Chiwewe ushinjwa kugerageza guhungabanya ubutegetsi bwa Perezida Tshisekedi, hamwe no kuvuga ko Jenerali Pacifique Masunzu nawe yaba yari muri uwo mugambi:
Jenerali Christian Tshiwewe Songesha (akunze kwitwa Chiwewe) afatwa nk’umwe mu bashinjwa gutegura coup d’état muri RDC, kandi yarafunzwe mu ntangiriro za Nyakanga 2025, agaragazwa nk’uwagerageje gutegura ubwicanyi cyangwa kwica Perezida Tshisekedi.
Augustin Kabuya, umuvugizi wa UDPS, ko yavuze Christian Tshiwewe Songesha yateguye igitero cyo kwica perezida Antoine Felix Tshisekedi, ibyo akaba yaravuze bivuye mu iperereza ryakozwe na leta ya Kinshasa.
Masunzu yinjiye mu mirimo ibanjirije ibikorwa bya coup d’etat, aho yitwa “liaison” (umuhuza) hagati ya RDC na FDLR, kandi ko yateguye akanatoza abarwanyi ba FDLR bifashishijwe n’ubufatanye bwa Burundi–RDC–FDLR, nk’uko byashyizwe ahagaragara n’ubusesenguzi.
Aho ni mu gihe cyo guhangana na M23, aho Masunzu hamwe na CNDD‑FDD yo mu Burundi bashyigikiye FDLR mu Kibira kugira ngo igere aho kuri gahunda yo kwigarurira u Rwanda.
Mu iperereza ryakozwe rero, basanze mu baba baravuganye na jenerali Christian Tshiwewe Songesha mu gihe yateguraga coup d’etat harimo na Masunzu, bikekwa ko bari bari mu mugambi umwe.
Ni masunzu wagize uruhare mu iyicwa rya afande Makanika wa Twirwaneho, ni masunzu wicishije abanyamurenge benshi.
Ibisobanuro birambuye kandi byizewe bishyigikiwe n’inyandiko z’iperereza: birebana n’aho byavuzwe ko Jenerali Pacifique Masunzu yagize uruhare mu iyicwa rya Colonel Michel Rukunda (uzwi nka Makanika) w’umutwe wa Twirwaneho, ndetse n’ibivugwa ko yicishije abanyamurenge benshi.
Uruhare rwa Masunzu mu iyicwa rya Makanika
Inkuru zavuzwe n’ikinyamakuru Campaignforpeacedr.com zigaragaza ko unit ya gisirikare yitwa “Akagara”, iyobowe na Lt. Gen. Pacifique Masunzu, yakoresheje uburyo bwa drone strike kugira ngo ihamane akarere ka Makanika, bamufatisha kumva telefoni mu gihe yari akurikiranwe, maze drone imwica akanya gato.
Ibitero bya drone byari byoherejwe n’ahandi hashinzwe ibikorwa bya gisirikare bya FARDC aho Masunzu yari ayoboye.
Nyuma y’urupfu rwa Makanika, intambara zishingiye ku bwoko zasubukuwe mu misozi ya Minembwe, aho Twirwaneho yafashe ubutegetsi mu karere ndetse yirukanamo FARDC, Wazalendo, FDLR, ndetse n’ingabo z’Uburundi.
Hanavuzwe inkuru z’uko mu bice byiganjemo Abanyamulenge, harimo n’abayobozi b’imirenge, harimo bamwe bishwe cyangwa bicirwa mu bikorwa by’inyeshyamba n’ingabo za FARDC bijyanye n’ubuyobozi bwa Masunzu.
Masunzu afite uruhare rugaragara mu gikorwa cyo kurimbura Colonel Makanika, bivugwa ko yari umuyobozi ushinzwe operasiyo yarangajwe imbere n’Akagara unit, bakaba barakoze igitero cyateje urupfu rwe.
Abaturage bo mu banyamurenge barasanga byarateje akaduruvayo k’ubwicanyi n’itotezwa, aho hari abayobozi n’abaturage bishwe nyuma mu Minembwe.
Ni masunzu wagiye agaragarwaho imyitwarire idasanzwe yo gushaka kurimbura M23 n’abavuga ikinyarwanda muri rusange, bikaba bivugwa ko yiyita umunyamurenge kandi mu by’ukuri ari umurundi wigize umunyamurenge nk’abandi bafatanya bitwa abaja.
Imyitwarire yihariye ya Masunzu
Jenerali Masunzu, we ni Umunyamulenge, ariko abenshi mu Banyamulenge bamurega kuba yarakoresheje imbaraga kuri bagenzi be kandi akorana n’ingabo za FDLR, umutwe w’abarwanyi urangwa n’ingengabitekerezo ya jenoside.
Aha ho cyane mu bice by’Amajyepfo ya Kivu, Minembwe na Uvira, aho abasanzwe bavuga ko yagiye “yohereza Abanyamulenge bamurwanya n’abavuga Ikinyarwanda muri rusange” mu mikino yo kubica cyangwa kubatwara ubuzima.
Inkuru za Campaignforpeacedrc zivuga ko ibikorwa bya Masunzu nk’icyo mu ntara y’Amajyepfo ya Kivu byateje intambara y’urudaca, aho amashyamba yahungabanyijwe, imidugudu yasenyutse, n’imiryango itakarizamo ubuzima.
Raporo zongeraho ko ibikorwa byo guhiga abanyamulenge, gusenya inyubako zabo, bigaragara nk’uburyo bwo guhashya urwo rugero rw’abantu bavuga Ikinyarwanda, batandukanye bikozwe na FARDC nko gushaka guca uwo muryango mu gihugu.
Masunzu aramutse ashaka kwinjira muri M23 rero, si impuhwe yaba ayifitiye ahubwo yaba ashaka kuyirimbura ayirimo
Mu buryo bw’isesengura rya politiki n’umutekano. Jenerali Pacifique Masunzu aramutse yifuje kwinjira cyangwa kwegera M23 muri iki gihe, si ibitangaje ko byakumvikana nk’umugambi wo kuyinjiramo ayinjiranyemo uburiganya, nk’uko byagiye bigenda no mu yindi mitwe ya politiki n’iyitwaje intwaro aho bamwe binjiyemo bagamije gukora ibibi cyane.
Masunzu yakunze kuvugwaho urwango rukomeye ku Banyamulenge ndetse n’abavuga Ikinyarwanda, kandi M23 yiganjemo bamwe muri abo.
- Yagize uruhare mu kwica, guhiga no kugambanira abayobozi b’imitwe y’abarwanira uburenganzira bw’abanyamulenge (nka Makanika wa Twirwaneho).
Ibyo bituma nta cyizere yaba afite imbere y’iyo mitwe.
Imyanya n’inkunga bivugwa ko yahaga imitwe irwanya M23
- Bivugwa ko yagiranye imikoranire na FDLR, umwe mu banzi b’ikirenga ba M23.
- Yagiye akorana bya hafi na bamwe mu bayobozi ba FARDC bashinjwa ibikorwa byo kurwanya no guhohotera abanyamulenge.
- Umutekano wa M23 n’impamvu yo kugira amakenga
- Abayobozi ba M23 n’abavuga Ikinyarwanda muri rusange bakwiye kumwitondera cyane kuko byamaze kugaragara ko atari umuntu wizewe mu bibazo by’akarere.
- Kwinjira kwe bishobora kuba intambwe yo guhungabanya umutekano w’imbere muri M23, kurema amacakubiri cyangwa kuyishwanyaguza.
Niba Masunzu ashaka kwegera M23, si impuhwe yaba ayifitiye. Amateka ye agaragaza ko ahari intego yo kuyinjiramo ari iyo kuyisenya ayirimo, gukomeza guhiga abavuga Ikinyarwanda, cyangwa gutambutsa imigambi y’amatsinda nka FARDC cyangwa FDLR.
Nk’uko hagiye hagaragara indi mitwe ya CMC yiyunze kuri m23 ikanakirwa ariko gahunda yari ifite ari ukwica abayobozi ba m23 barimo na nyakwigendera Colonel Francois.
Uburyo imitwe nka CMC (Coalition des Mouvements pour le Changement) yagiye yiyunga kuri M23 ishobora kuba yarakoreshejwe nk’uburyo bwo kuyinjiramo bayisenya, aho kuyifasha.
Ibyagaragaye ku bijyanye na CMC na M23:
- Ubwiyunge bushidikanywaho
Hari amakuru atandukanye avuga ko CMC bashatse kwiyunga na M23, ariko gahunda yabo yari ifite intego itarimo gufatanya by’ukuri, ahubwo:
- Bashakaga gukura kuri M23 icyizere, bayinjiyemo nk’inkunga ariko bafite gahunda yo kugambanira abayobozi bayo.
- Bivugwa ko hari inshuro nyinshi zabayeho z’ubugambanyi, harimo no kwica bamwe mu bayobozi bakomeye ba M23, barimo Col. François, umwe mu bari bashinzwe ibikorwa bya gisirikare.
- Iyicwa rya Colonel François
- Colonel François yagiye avugwaho kuba yari umwe mu bakomeye kandi b’intangarugero mu buyobozi bwa M23.
- Yishwe mu buryo budasobanutse neza, ariko hari amakuru avuga ko byari bigambiriwe n’abo bari barinjiyemo baturutse mu yindi mitwe nka CMC, bafite indi migambi.
- Ibi bigaragaza ko kwinjirana urwango no gucamo igikuba ari imwe mu ntwaro ikoreshwa n’ababanza kugaragaza ubushake bwo gufatanya.
Hari isomo rikomeye:
Ubwiyunge bw’imitwe ntibukwiye gutuma habaho kwibagirwa ko hari abinjira bafite gahunda yo kurimbura. Ni ngombwa gukorana ubushishozi, iperereza ryimbitse n’umutekano w’imbere.
Imitwe nka CMC yabayeho nk’abinjira nk’abafatanyabikorwa ariko bamwe muri bo bafite intego yo guca igikuba muri M23, kwica abayobozi bayo nk’uko byagenze kuri Col. François, ndetse no gushyira umutwe mu bibazo bishingiye ku myumvire itandukanye n’ubugambanyi.